اینکه چکاپ کامل شامل چه آزمایش‌هایی است برای همه افراد پاسخ یکسانی ندارد. سن، جنسیت، سابقه خانوادگی، بیماری‌های زمینه‌ای و عوامل خطر تعیین می‌کنند چه بررسی‌هایی برای هر فرد مفیدتر است.

برای افرادی که به دنبال چکاپ در کرج هستند، انتخاب یک مرکز مناسب فقط به تعداد آزمایش‌ها محدود نمی‌شود؛ کیفیت نمونه‌گیری، امکان انجام آزمایش‌های تخصصی و انتخاب بررسی متناسب با سن و شرایط فرد از معیارهای مهم در انتخاب بهترین مرکز چکاپ در کرج است.

در انتخاب آزمایش‌های دوره‌ای، این پرسش که چکاپ کامل شامل چه آزمایش‌هایی است باید بر اساس سن، جنسیت، سابقه خانوادگی و شرایط بالینی هر فرد پاسخ داده شود.

برای افرادی که قصد انجام چکاپ کامل در کرج را دارند، انتخاب آزمایش مناسب اهمیت بیشتری از انجام تعداد زیادی آزمایش غیرضروری دارد.

در نتیجه، پاسخ به سؤال چکاپ کامل شامل چه آزمایش‌هایی است برای یک فرد جوان، سالمند یا فرد دارای عوامل خطر می‌تواند کاملاً متفاوت باشد.

چکاپ مردان بالغ

چکاپ مردان بالغ معمولاً با بررسی وضعیت خون، قند، چربی، کلیه، کبد و ادرار آغاز می‌شود. آزمایش‌های تکمیلی باید بر اساس سن، علائم، سابقه خانوادگی و عوامل خطر انتخاب شوند.

پنل پایه — Core

• CBC + Diff
• FBS
• HbA1c
• Lipid profile:
• TC
• LDL-C
• HDL-C
• TG
• Creatinine
• eGFR
• BUN
• ALT
• AST
• ALP
• Bilirubin total/direct
• Albumin
• total protein
• Urinalysis

 

در افراد دارای ریسک:

• UACR

Urine Albumin-to Cr

• TSH
• Ferritin
• Iron/TIBC
• Vitamin B12
• Folate
• Vitamin D
• HBsAg
• Anti-HBc
• Anti-HBs
• Anti-HCV
• HIV Ag/Ab
• STI testing بر اساس سابقه جنسی
• PSA

 

هورمون‌های مردانه

 

در صورت علائم hypogonadism:

• Total Testosterone
• SHBG
• free testosterone
• LH
• FSH
• Prolactin
• ± Estradiol

چکاپ زنان بالغ

در چکاپ زنان علاوه بر آزمایش‌های عمومی، سن و عوامل خطر در انتخاب بررسی‌های تیروئید، کمبودهای تغذیه‌ای، عفونت‌ها و غربالگری‌های اختصاصی زنان اهمیت دارد.

Core

• CBC
• FBS
• HbA1c
• Lipid profile
• Creatinine/eGFR
• BUN
• AST
• ALT
• ALP
• Bilirubin
• Albumin
• Urinalysis

 

بر اساس سن/ریسک

• TSH
• Ferritin
• B12
• Folate
• Vitamin D
• UACR
• Hepatitis B/C
• HIV
• STI panel

 

غربالگری اختصاصی زنان

• HPV high-risk
• Cytology/Pap
• یا co-testing، بر اساس سن و پروتکل محلی

 

Breast cancer

غربالگری اصلی آزمایشگاهی نیست و عمدتاً تصویربرداری است.

 

برای زنان با ریسک متوسط، ماموگرافی از 40 سالگی قابل طرح است و فاصله غربالگری با تصمیم مشترک تعیین می‌شود

چکاپ نوزادان

غربالگری نوزاد با چکاپ بزرگسالان تفاوت بنیادی دارد و هدف آن شناسایی زودهنگام برخی اختلالات مهم متابولیک، هورمونی و مادرزادی است.

این بخش بسیار متفاوت است و باید Newborn Screening را از «آزمایش‌های روتین خون» جدا کرد.

 

غربالگری نوزاد

 

بسته به برنامه کشوری/منطقه‌ای:

 

متابولیک

• PKU
• Congenital hypothyroidism
• CAH
• MCAD و سایر اختلالات metabolic در برنامه‌های expanded screening

 

Hemoglobinopathies

• Hemoglobinopathy screening

 

سایر غربالگری‌های مهم

• Hearing screening
• Critical congenital heart disease screening با pulse oximetry
• Bilirubin assessment

چکاپ کودکان در حال رشد

در کودکان سالم، آزمایش‌ها بهتر است بر اساس سن، رشد، تغذیه و ریسک انجام شوند و یک پنل بزرگ سالانه برای همه کودکان رویکرد مناسبی نیست.

در کودک سالم، آزمایش‌ها باید سن، رشد، تغذیه و ریسک محور باشند؛ نه یک پنل بزرگ سالانه.

 

Core/Selective

 

CBC

 

در سنین و شرایط مناسب برای غربالگری کم‌خونی.

 

Iron deficiency

 

در صورت ریسک:

• Ferritin
• CBC
• ± CRP
• Iron/TIBC

 

Lead

 

در صورت ریسک exposure.

 

Lipid

 

بر اساس سن و ریسک خانوادگی/متابولیک.

 

Diabetes

 

در کودک overweight/obese همراه با risk factors:

• HbA1c
• FBS
• ± OGTT

 

Thyroid

❌ برای هر کودک سالم به‌صورت روتین لازم نیست.

 

اما در:

• poor growth
• short stature
• obesity همراه با علائم
• constipation
• fatigue
• developmental issues
• goiter

 

می‌توان:

• TSH
• Free T4

Celiac disease

 

در صورت:

• growth failure
• chronic diarrhea
• iron deficiency unexplained
• abdominal symptoms
• family history

 

→ tTG-IgA + Total IgA

چکاپ نوجوانان

در نوجوانان، رشد، وزن، سابقه خانوادگی و علائم بلوغ یا اختلالات هورمونی می‌توانند تعیین کنند چه آزمایش‌هایی لازم است.

Core

• CBC بر اساس ریسک
• Lipid profile در سن مناسب
• BP assessment
• BMI
• Diabetes screening در overweight/obesity + risk factors

 

دختران نوجوان

 

در صورت:

• irregular menses
• amenorrhea
• hirsutism
• acne شدید
• obesity

 

بررسی:

• β-hCG در صورت احتمال بارداری
• TSH
• Prolactin
• Total testosterone
• SHBG/free testosterone
• DHEA-S
• 17-OHP در موارد مناسب

 

پسران

 

در صورت delayed puberty:

• LH
• FSH
• Testosterone
• TSH/FT4

چکاپ مردان سالمند

از حدود ۶۵ سالگی به بعد، چکاپ باید بیش از گذشته فردمحور باشد و بررسی کم‌خونی، عملکرد کلیه و کبد، وضعیت متابولیک و غربالگری‌های وابسته به سن با توجه به شرایط فرد انجام شود.

تقریباً از 65 سال به بالا باید individualized شود.

 

Core

• CBC
• CMP
• Creatinine/eGFR
• Electrolytes
• AST/ALT
• Albumin
• FBS
• HbA1c
• Lipid profile
• Urinalysis
• ± UACR

 

Thyroid

• TSH در صورت ریسک/علائم یا طبق برنامه پزشک

 

Vitamin deficiencies

• B12 در سالمندانی با ریسک
• Vitamin D بر اساس ریسک استخوانی/بالینی
• Folate در موارد خاص

 

Anemia

 

در صورت anemia:

• Ferritin
• Iron/TIBC
• B12
• Folate
• Reticulocyte count
• ± LDH/haptoglobin/bilirubin

 

Prostate

 

PSA باید individualized باشد.

 

Colon cancer

 

غربالگری سرطان کولورکتال معمولاً با آزمایش مدفوع یا کولونوسکوپی انجام می‌شود، نه CBC یا tumor marker؛ USPSTF غربالگری را از 45 سالگی توصیه می‌کند.

چکاپ زنان بعد از یائسگی

پس از یائسگی، توجه به سلامت استخوان، کم‌خونی، عوامل متابولیک، عملکرد کلیه و کبد و بررسی‌های مرتبط با سن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

Core

• CBC
• FBS
• HbA1c
• Lipid profile
• Creatinine/eGFR
• AST
• ALT
• ALP
• Calcium
• Albumin

 

Bone health

 

در افراد مناسب:

• Calcium
• Phosphorus
• ALP
• Creatinine/eGFR
• 25-OH Vitamin D در صورت indication

 

اما DEXA مهم‌تر از پنل آزمایشگاهی برای ارزیابی تراکم استخوان است.

 

Thyroid

• TSH در صورت indication

 

Anemia

• CBC
• Ferritin
• Iron/TIBC
• B12/Folate بر اساس یافته‌ها

 

Hormonal menopause panel

 

در زن با menopause طبیعی و الگوی واضح:

 

❌ FSH/E2 به‌صورت روتین برای تأیید یائسگی ضروری نیست.

 

در موارد atypical:

• FSH
• Estradiol
• TSH
• Prolactin
• β-hCG در موارد مناسب

چکاپ کامل شامل چه آزمایش‌هایی است و در چه سنی باید انجام دهیم؟

 

چکاپ کامل به معنی انجام همه آزمایش‌های موجود نیست. آزمایش مناسب برای یک فرد جوان سالم با بررسی موردنیاز فرد سالمند یا فرد دارای سابقه خانوادگی بیماری متفاوت است.

به همین دلیل در برنامه‌ریزی چکاپ کامل در کرج، سن و جنسیت باید در کنار سابقه پزشکی، داروها، علائم و عوامل خطر بررسی شوند.

یادآوری: انتخاب آزمایش مناسب و تفسیر نتایج باید با توجه به شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود.