نام آزمایش: Herpes simplex virus 1,2 (IgM,IgG)
بخش: ایمونولوژی
نمونه مورد نیاز: ترشحات زخم و تاول، خون وریدی (سرم دارای EDTA)، مایعات بدن
نام های دیگر:
Herpes Culture Herpes Simplex Viral Culture HSV DNA HSV by PCR HSV-1 or HSV-2 IgM or IgG HSV-1 HSV-2 HHV1 HHV2
هرپس سیمپلکس ویروس (HSV) یک ویروس شایع می باشد که به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
1) هرپس سیمپلکس ویروس نوع ۱ (HSV-1): معمولاً باعث ایجاد تبخال (زخم های سرد) در اطراف دهان و لب ها میشود. این ویروس از طریق تماس مستقیم با بزاق یا زخم های عفونی (مثلاً بوسیدن یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند لیوان یا رژ لب) منتقل می شود. این ویروس بسیار شایع بوده و بسیاری از افراد در کودکی یا نوجوانی به آن مبتلا میشوند.
2) هرپس سیمپلکس ویروس نوع ۲ (HSV-2): این ویروس معمولاً باعث ایجاد تبخال تناسلی میشود که دارای علائمی مانند: زخم یا تاولهای دردناک در ناحیه تناسلی است. ویروس معمولا از طریق تماس جنسی با فرد آلوده منتقل میشود. شیوعHSV-2 کمتر از HSV-1 می باشد، اما عموما یک عفونت شایع جنسی محسوب میشود.
پس از ایجاد عفونت اولیه، ویروس به صورت نهفته در بدن باقی می ماند و میتواند در شرایط خاص (استرس، بیماری یا ضعف سیستم ایمنی) دوباره فعال شود. دوره های عود معمولاً خفیف تر از عفونت اولیه می باشند.
آزمایش های IgM و IgG برای تشخیص عفونت های ناشی از هرپس سیمپلکس ویروس (HSV) نوع ۱ و ۲ استفاده میشوند. این آزمایش ها آنتی بادی های تولید شده توسط سیستم ایمنی بدن در پاسخ به عفونت HSV را شناسایی میکنند.
آنتیبادی های IgM و :IgG
1) ایمونوگلوبولین (IgM) M : این آنتیبادی ها معمولاً در مراحل اولیه عفونت (عفونت حاد) تولید میشوند. حضور IgM در آزمایش، نشان دهنده عفونت اخیر یا فعال است. IgM می تواند در موارد عود عفونت هم افزایش یابد، اما معمولاً سطح آن در عفونت های مجدد کمتر است.
2) ایمونوگلوبولین (IgG) G : این آنتی بادی ها دیرتر از IgM تولید میشوند و نشان دهنده یک عفونت قدیمی تر یا قبلی هستند.
IgG معمولاً برای مدت زمانی طولانی (گاهی اوقات برای همیشه) در بدن باقی مانده و نشان دهنده ایمنی نسبت به ویروس می باشد.
علائم عمومی عفونت با HSV (1,2) چه هستند؟
□ ایجاد زخم یا تاول های دردناک در ناحیه آلوده ( اطراف لب ها (HSV 1) و ناحیه واژن، آلت تناسلی مردان، اطراف مقعد یا روی باسن یا ران (HSV-2).
□ خارش یا سوزش قبل از ایجاد زخم و تاول.
□ تب، سردرد یا تورم غدد لنفاوی (گاهی مواقع).
چه زمانی انجام آزمایش HSV توصیه می شود؟
□ بررسی علت زخم های ایجاد شده تناسلی یا دهانی.
□ تشخیص عفونت های حاد یا مزمن.
□ تشخیص عفونت در زنان باردار برای جلوگیری از انتقال آن به نوزاد.
□ بررسی ایمنی فرد در برابر HSV.
آمادگی قبل از آزمایش:
ناشتایی و یا رژیم غذایی خاصی نیاز نیست. لازم است از مصرف داروهای ضد ویروسی قبل از انجام آزمایش پرهیز کرد.
* آنتی بادی های IgM معمولاً ۱ تا ۲ هفته پس از عفونت اولیه قابل تشخیص می باشند.
* آنتی بادی های IgG معمولاً ۲ تا ۱۲ هفته پس از عفونت اولیه قابل تشخیص می باشند.
نکته: از انجام آزمایش زود هنگام جلوگیری شود.
روش انجام آزمایش:
تشخیص معمولاً بر اساس علائم بالینی و انجام تست های آزمایشگاهی انجام می گیرد:
□ روش مولکولی PCR (Polymerase Chain Reaction): تشخیص DNA ویروس در نمونه های پوستی، مایع مغزی – نخاعی، تاول.
□ کشت ویروس (Viral Culture): تشخیص ویروس زنده در نمونه های پوستی یا مخاطی.
□ تشخیص آنتی ژن (Antigen Detection): شناسایی پروتئین های ویروس به عنوان آنتی ژن در نمونههای بالینی به روش ایمونوفلورسنت مستقیم (DFA) یا الایزا.
□ تشخیص آنتی بادی(Antibody Detection IgM): تشخیص عفونت اخیر یا فعال در نمونه خون.
□ تشخیص آنتی بادی(Antibody Detection IgG): تشخیص عفونت قبلی در نمونه خون.
□ تشخیص تیپ ویروس(HSV Type-Specific Serology) : تشخیص نوع ویروس بر اساس آنتی بادی های IgG در نمونه خون.
Tzanck Smear □ : بررسی سلول های آلوده به ویروس در نمونه های پوستی.
Western Blot □: تشخیص دقیق آنتی بادی های HSV در نمونه خون.
دامنه مرجع:
1) آزمایش PCR:
□ منفی: عدم وجود DNA ویروس در نمونه (اما وجود عفونت قدیمی رد نمی شود).
□ مثبت: وجود DNA ویروس در نمونه( نشاندهنده عفونت فعال).
۲) آزمایش آنتی بادی IgM:
□ منفی: کمتر از ۰.۹ (Index Value) (عدم عفونت اخیر یا نبود میزان کافی آنتی بادی).
□ نامشخص: 1/1-9/0 (نیاز به تکرار آزمایش پس از ۲ تا ۴ هفته).
□ مثبت: بیشتر از ۱.۱ (عفونت اخیر یا فعال).
۳) آزمایش آنتی بادی IgG:
□ منفی: کمتر از ۰.۹ (Index Value) (عدم عفونت قبلی یا نبود میزان کافی آنتی بادی)
□ نامشخص: 1/1-9/0 (نیاز به تکرار آزمایش پس از ۲ تا ۴ هفته).
□ مثبت: بیشتر از ۱.۱ (عفونت قبلی یا مزمن).
۴) آزمایش تمایز تیپ ویروس :HSV (Type-Specific Serology)
HSV-1 □ یا HSV-2.
5) Tzanck Smear:
□ مثبت: وجود سلول های چند هسته ای غول پیکر یا تغییرات هسته ای نشان دهنده عفونت HSV یا .VZV
□ منفی: عدم وجود تغییرات، می تواند نشان دهنده عدم عفونت و یا انجام نادرست نمونه گیری باشد.
6) Western Blot:
□ مثبت (Positive): تایید کننده وجود آنتی بادی های اختصاصی ضد HSV-1 یا HSV-2 می باشد (نشان دهنده عفونت فعلی یا گذشته با HSV).
مبهم (Indeterminate): نتیجه قطعی نبوده و نیاز به تکرار آزمایش و یا استفاده از روش های تشخیصی دیگر می باشد.
□ منفی (Negative): نشان دهنده عدم وجود آنتی بادی های اختصاصی ضد HSV-1 و HSV-2 می باشد. در این صورت معمولاً نتیجه به این معناست که فرد به HSV آلوده نشده است، اما گاهی اوقات به دلیل جدید بودن عفونت، آنتی بادی ها هنوز تشکیل نشده و نتیجه منفی خواهد بود.
عوامل افزایش دهنده ایجاد عفونت ناشی از HSV کدامند؟
□ تماس با زخم ها یا مایعات بدن فرد آلوده (بزاق، ترشحات تناسلی).
□ بوسیدن فرد دارای تبخال دهانی (HSV-1).
□ رابطه جنسی واژینال، دهانی یا مقعدی یا سایر تماس های پوستی محافظت نشده با فردآلوده به تبخال تناسلی (HSV-2).
□ استفاده از داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی (کورتیکواستروئیدها یا داروهای پس از پیوند اعضا).
□ بیماری های تضعیف کننده سیستم ایمنی مانند: HIV/AIDS.
□ خستگی و استرس.
□ ایجاد آسیب های پوستی یا تحریک ناحیه آلوده (اصلاح یا سایش پوست).
□ تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی.
□ مصرف الکل، سیگار، مواد مخدر.
عوامل کاهش دهنده ایجاد عفونت ناشی از HSV کدامند؟
□ شستشوی مرتب دست ها و جلوگیری از تماس با زخم های عفونی.
□ عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند: لیوان، رژ لب، تیغ.
□ استفاده از کاندوم در هنگام برقراری رابطه جنسی جهت کاهش خطر انتقال HSV-2.
□ پرهیز از انجام رابطه جنسی در زمان وجود زخم ها و تاول های فعال.
استفاده از رژیم غذایی سالم و سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی (ویتامین C، روی و سلنیوم).
خواب کافی و کاهش استرس.
عوامل ایجاد کننده تداخل با آزمایش HSV کدامند؟
1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:
□ سایر عفونت های ویروسی: عفونت های ایجاد شده از ویروس های مشابه (واریسلا زوستر یا EBV) که می توانند باعث تولید آنتیبادی های متقاطع شوند.
□ واکسیناسیون: تزریق برخی واکسن های ویروسی ممکن است باعث تولید آنتیبادی های متقاطع شوند.
□ بیماری های خودایمنی: تولید آنتی بادی های غیراختصاصی توسط برخی بیماری های خودایمنی مانند لوپوس، که می توانند با آزمایش HSV تداخل ایجاد کنند.
2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:
□ انجام زود هنگام آزمایش: اگر آزمایش (IgM یا IgG) بلافاصله پس از ایجاد عفونت انجام شود، ممکن است آنتیبادی ها هنوز به سطح قابل تشخیص نرسیده باشند.
□ ضعف سیستم ایمنی: در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف (بیماران مبتلا به HIV یا بیماران تحت درمان با داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی)، ممکن است پاسخ آنتی بادی به اندازه کافی قوی و قابل تشخیص نباشد.
□ مصرف داروهای ضد ویروسی: مثلا استفاده از داروی آسیکلوویر قبل از انجام آزمایش می تواند بار ویروسی را کاهش دهد.
□ جمع آوری و نگهداری نامناسب نمونه: ممکن است DNA ویروس تخریب شده و از بین برود.
□ آلودگی نمونه: آلودگی نمونه با DNA خارجی.
درمان HSV:
□ داروهای ضدویروسی: آسیکلوویر (Acyclovir)، والاسیکلوویر (Valacyclovir) و فامسیکلوویر (Famciclovir) برای کاهش علائم و جلوگیری از عود ویروس.
□ درمان های حمایتی: کاهش درد با استفاده از مسکن ها و کرم های مرطوبکننده.