Borrelia

نام آزمایش: Blood Film for Borrelia (بورلیا در اسمیر خون محیطی)

نام اختصاری: Borrelia
نام بخش: Hematology
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
تست های مکمل: سرولوژی (آنتی ‌بادی ‌های IgM/IgG علیه بورلیا)، PCR، کشت خون

باکتری های جنس Borrelia، گرم ‌منفی و اسپیروکتی (شکل مارپیچی) هستند. این باکتری ها، دارای رشد کند در محیط‌ های کشت بوده و نیاز به محیط ‌های اختصاصی مثل BSK دارند. این باکتری ها، دارای توانایی فرار از سیستم ایمنی با تغییر آنتی‌ ژن‌ های سطحی (VlsE در B. burgdorferi) و اتصال به پروتئوگلیکان ‌های بافت ‌ها (مفاصل، سیستم عصبی) می باشند.

الف) گونه‌ های مهم باکتری های جنس Borrelia در پزشکی عبارتند از:

1. Borrelia burgdorferi (عامل اصلی بیماری لایم).
2. Borrelia recurrentis (عامل تب راجعه شپشی).
3. Borrelia miyamotoi (عامل تب راجعه کنه ‌ای).

ب) راه ‌های انتقال باکتری های جنس Borrelia:

• بیماری لایم: از طریق نیش کنه Ixodes (به‌ خصوص I. scapularis و I. ricinus).
• تب‌ راجعه: شپش بدن (B. recurrentis)، کنه نرم (Ornithodoros spp) برای سایر گونه ‌ها.

ج) علائم بالینی عفونت ناشی از باکتری های جنس Borrelia:

• بیماری لایم: راش مهاجر (Erythema migrans)، آرتریت، نوروپاتی، درگیری قلبی (دوره کمون 30-3 روز).
• تب راجعه شپشی: تب متناوب، لرز، سردرد، خونریزی (دوره کمون 15-5 روز).
• تب راجعه کنه‌ ای: علائم مشابه ولی اغلب خفیف ‌تر (دوره کمون 10-2 روز).

آزمایش Blood Film for Borrelia (شناسایی بورلیا در اسمیر خون محیطی) یک روش میکروسکوپی جهت تشخیص عفونت ‌های ناشی از باکتری های Borrelia burgdorferi (عامل بیماری لایم) و Borrelia recurrentis (عامل تب ‌های راجعه) می باشد.

چه زمانی انجام آزمایش Blood Film for Borrelia توصیه می شود؟

1. در تب ‌های راجعه (Relapsing Fever): تب ‌های راجعه توسط گونه ‌های مختلف Borrelia ایجاد می‌ شوند.
   • تشخیص سریع در فاز تب ‌دار: در طول دوره‌ های تب، تعداد اسپیروکت ‌ها در خون افزایش یافته و در اسمیر خون قابل مشاهده می باشد.
   • پیگیری پاسخ به درمان: پس از شروع آنتی‌ بیوتیک، کاهش تعداد بورلیا در خون محیطی می تواند، نشان ‌دهنده پاسخ مناسب به درمان باشد.
   • تمایز تب‌ های راجعه از سایر تب‌ های با دلایل نامشخص: در مناطق اندمیک، این آزمایش کمک می‌کند تا تب ‌های راجعه از مالاریا، تیفوئید یا تب دانگ تفکیک شوند.
2. در بیماری لایم (Lyme Disease): عامل بیماری لایم به‌ ندرت در خون محیطی یافت می ‌شود.
   • ارزیابی بیماران با علائم شدید و سپتیسمی: در موارد نادر، ممکن است اسپیروکت در خون دیده شود.
   • تشخیص در نوزادان یا افراد دچار نقص سیستم ایمنی: در برخی بیماران با نقص سیستم ایمنی، بار باکتریمی ممکن است بالاتر باشد.
3. بررسی شیوع بورلیا در مناطق اندمیک.
4. شناسایی گونه‌ های نادر بورلیا در موارد خاص: Borrelia miyamotoi که علائمی مشابه با تب های راجعه دارد.

آمادگی قبل از آزمایش:

نیازی به ناشتایی نمی باشد. باید در صورت مصرف آنتی ‌بیوتیک حتماً به پزشک اطلاع داده شود. بهترین زمان جهت نمونه گیری، در طول دوره تب می باشد.

روش انجام آزمایش:

1. نمونه گیری و آماده‌ سازی: نوک انگشت یا خون وریدی (EDTA یا هپارینه).
2. تهیه اسمیر خون: اسمیر نازک و یا اسمیر ضخیم.
3. رنگ‌آمیزی: رنگ گیمسا، رنگ رایت، رنگ فیلد.
4. بررسی میکروسکوپی: بزرگنمایی 100× با روغن ایمرسیون.

دامنه مرجع:

• نتایج منفی: عدم مشاهده اسپیروکت ‌های بورلیا. در صورت شک به بیماری لایم، تست‌های سرولوژی یا PCR تجویز می گردد.
• نتایج مثبت: مشاهده اسپیروکت‌ های بورلیا و شروع فوری درمان با آنتی ‌بیوتیک مطابق دستور پزشک.

عوامل افزایش دهنده حضور Borrelia در نمونه خون:

• مرحله بیماری: اوج باکتریمی در 24 ساعت اول شروع تب و مرحله اولیه عفونت.
• ویژگی پاتوژن: گونه ‌های بورلیای عامل تب ‌های راجعه و سویه‌های مهاجم‌تر.
• میزبان مستعد: نقص ایمنی سلولی، اسپلنکتومی، کودکان.

عوامل کاهش دهنده حضور Borrelia در نمونه خون:

• توانایی بورلیا در مخفی شدن در بافت‌ ها، تشکیل بیوفیلم.
• پاسخ ایمنی میزبان: تولید آنتی ‌بادی‌های اختصاصی، فعال شدن کمپلمان، فاگوسیتوز.
• عوامل فیزیولوژیک: جریان خون محیطی کم، اسیدیته خون پایین.

عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش:

1. نتایج مثبت کاذب: آرتیفکت‌های میکروسکوپی، پاتوژن‌های مشابه، خطاهای رنگ آمیزی.
2. نتایج منفی کاذب: مصرف آنتی بیوتیک قبل از نمونه گیری، مرحله نامناسب بیماری، اختلالات نمونه گیری و آزمایشگاهی.