AMA

نام آزمایش: Anti Mitochondrial Ab (آنتی بادی ضد میتوکندری)

نام اختصاری: AMA

نام بخش: Immunoassays-Autoimmune Diseases

نمونه مورد نیاز: خون وریدی

آزمایش های مکمل: SMA, ALP, PT, Billirubin, Albumin, Ro52 Antibody, IgM, IgG, IgA, M2-3E, SP100, GP210, PML, ANA, CRP, AST, GGT

آنتی بادی ضد میتوکندری (AMA) یک اتوآنتی بادی است که علیه اجزای میتوکندری در سلول ها، به ویژه در کبد، تولید می شود.
سطوح متوسط یا بالای AMA به شدت با کلانژیت صفراوی اولیه (PBC) مرتبط می باشد.
PBC یک اختلال خودایمنی است که باعث التهاب و زخم مجاری صفراوی داخل کبد می‌شود و باعث آسیب مداوم کبد و انسداد جریان صفرا می‌شود.

این بیماری بیشتر در زنان بین ۳۵ تا ۶۰ سال مشاهده می‌شود.
9 نوع AMA (M1 – M9) وجود دارد که نوع M2 از نظر بالینی ارزشمندترین آنه می باشد.
وجود نوع M2 به ویژه در کلانژیت صفراوی اولیه شناسایی می شود، در حالی که سایر انواع AMA ممکن است در سایر اختلالات یافت شوند. این آزمایش عمدتاً جهت تشخیص و بررسی بیماری های خودایمنی کبدی مانند سیروز صفراوی اولیه (PBC) استفاده می شود.

چه زمانی انجام آزمایش AMA توصیه می شود؟

• وجود علائمی مانند: خستگی، زردی، خارش.
• تشخیص سیروز صفراوی اولیه (PBC): این بیماری یک اختلال خودایمنی مزمن است که باعث التهاب و تخریب مجاری صفراوی داخل کبدی می شود و اغلب در زنان ۳۵ تا ۶۰ ساله مشاهده می شود.
• تمایز بین انواع بیماری های کبدی: AMA به افتراق PBC از سایر بیماری های کبدی مانند: هپاتیت خودایمنی، هپاتیت ویروسی و یا انسداد مجاری صفراوی کمک می کند.

آمادگی قبل از آزمایش:

نیازی به ناشتایی نمی باشد. لازم است در صورت مصرف دارو، با پزشک مشورت کرده و یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع داده شود.

روش انجام آزمایش:

• الایزا (ELISA).
• روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم (IIFA).

دامنه مرجع:

• مقادیر نرمال: فقدان AMA در تیترهای بالاتر از ۱:۵ یا کمتر از 1/0 واحد (Units).
• افزایش سطح (نتیجه مثبت): مثبت: ≥1/0 واحد (Units). %95-90 بیماران مبتلا به PBC نتیجه مثبت دارند. حضور AMA-M2 (زیرگروه اختصاصی) به طور قطع، با PBC مرتبط می باشد.
• کاهش سطح (نتیجه منفی): کمتر از 1/0 واحد (Units). با احتمال بالا، عدم وجود PBC محتمل است. این نتیجه ممکن است در بیماران مبتلا به هپاتیت خودایمنی، انسداد کبد یا صفرا و عفونت ‌هایی مانند سیفلیس یا هپاتیت عفونی حاد مشاهده شود.

عوامل افزایش دهنده سطح AMA کدامند؟

• بیماری های خود ایمنی: سیروز صفراوی اولیه، لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، اسکلرودرمی، آرتریت روماتوئید، سندرم شوگرن، هپاتیت خودایمنی (در برخی موارد، به ویژه نوع1).
• عفونت ها: سیفلیس، هپاتیت ویروسی مزمن (نادر).
• برخی داروها: کلرپرومازین، ایزوترتینوئین.
• جنسیت: ابتلای 10 برابری زنان نسبت به مردان.
• سابقه خانوادگی PBC یا بیماری های خودایمنی.

عوامل کاهش دهنده سطح AMA کدامند؟

• برخی داروها: اورسودوکسی کولیک اسید (UDCA)، سرکوب کننده های سیستم ایمنی (کورتیکواستروئیدها) در بیماری های خودایمنی ثانویه.
• اختلالات آزمایشگاهی: نمونه گیری نادرست، نگهداری نامناسب نمونه.

عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش AMA چه هستند؟

1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:

• برخی بیماری های خودایمنی: لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، آرتریت روماتوئید، اسکلرودرمی، سندرم شوگرن، هپاتیت خودایمنی (به ویژه نوع ۱).
• برخی عفونت ها: سیفلیس (زیرگروه AMA-M1 ممکن است مثبت شود)، هپاتیت ویروسی مزمن (نادر).
• برخی داروها: کلرپرومازین، ایزوترتینوئین، یا متیل دوپا.
• اختلالات فنی آزمایشگاهی: خطا در روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم (IIFA) (شناسایی اشتباه الگوی فلورسانس)، آلودگی نمونه یا نگهداری نامناسب آن.

2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:

• AMA-negative PBC: در %10-5 بیماران مبتلا به PBC، AMA منفی است و تشخیص نهایی، با انجام آزمایش های دیگر (Anti-Sp100 یا Anti-gp210) تأیید می شود.
• مراحل اولیه بیماری: در فاز ابتدایی PBC، سطح AMA ممکن است هنوز به حد قابل تشخیص نرسیده باشد.
• برخی داروها: اورسودوکسی کولیک اسید (UDCA)، داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی.
• اختلالات فنی آزمایشگاهی: حساسیت پایین کیت های قدیمی (به خصوص در روش الایزا)، خطا در نمونه گیری یا انتقال نمونه.