قند خون 6 بعد از ظهر

دیابت بیماری مزمنی است که در آن بدن به دو دلیل نمی‌ تواند گلوکز را به درستی استفاده کند:

کمبود انسولین (دیابت نوع ۱).
□ مقاومت به انسولین (دیابت نوع ۲).

□ عوارض قند خون بالا در دیابت موارد زیر می باشد:

□ عوارض کوتاه ‌مدت: تشنگی زیاد، تکرر ادرار، تاری دید.

□ عوارض بلند مدت: آسیب به عروق (نوروپاتی، رتینوپاتی)، افزایش خطر سکته قلبی و مغزی، نارسایی کلیوی.

آزمایش Blood Glucose (6 PM) یا قند خون ۶ بعد از ظهر، سطح گلوکز خون را در ساعت ۶ عصر اندازه گیری می کند. این آزمایش معمولاً جهت بررسی کنترل قند خون در طول روز، به خصوص در افراد دیابتی یا کسانی که مشکوک به اختلالات متابولیک هستند، استفاده می شود.

□ تشخیص دیابت و پیش دیابت: اگر فردی علائم دیابت (تشنگی، پرادراری، خستگی) داشته باشد، اما قند ناشتا یا HbA1c او مرزی باشد، اندازه گیری قند خون در ساعات مختلف روز (مثل ۶ عصر) می تواند به تشخیص کمک کند.

□ بررسی میزان تحمل گلوکز: در برخی موارد، این آزمایش به عنوان بخشی از تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) استفاده می شود تا پاسخ بدن به کربوهیدرات ها را در طول روز بررسی کند.

□ شناسایی هایپرگلیسمی بعد از صرف غذا (Postprandial Hyperglycemia): برخی بیماران دیابتی ممکن است بعد از وعده ناهار، دچار افزایش قند خون شوند. اندازه گیری قند خون در این زمان، به شناسایی این الگو کمک می کند.

□ شناسایی هیپوگلیسمی (قند خون پایین): برخی بیماران (به خصوص مبتلایان به دیابت نوع ۱ یا کسانی که انسولین تزریق می کنند) ممکن است در ساعات عصر دچار افت قند خون شوند.

□ بررسی میزان اثربخشی داروها: در بیماران تحت درمان با انسولین یا داروهای خوراکی کاهش دهنده قند خون (متفورمین، سولفونیل اوره ها)، این آزمایش کمک می کند تا پزشک متوجه شود آیا دوز داروها در ساعات بعدازظهر کافی است یا نیاز به تنظیم دارد.

□ بررسی تاثیر وعده ناهار: مصرف غذاهای پرکربوهیدرات در ناهار می تواند باعث افزایش قند خون در عصر شود. این آزمایش به بیماران کمک می کند تا رژیم غذایی خود را اصلاح کنند.

□ تأثیر فعالیت بدنی: ورزش بعدازظهر ممکن است قند خون را کاهش دهد. اندازه گیری قند در این زمان، به تنظیم برنامه ورزشی کمک می کند.

□ مدیریت دیابت بارداری (GDM): اطمینان از، عدم افزایش قند خون، تنظیم دوز انسولین یا رژیم غذایی در صورت نیاز.

□ پایش بیماران بستری در بیمارستان: در بیمارانی که در بیمارستان بستری هستند (به خصوص پس از جراحی یا در ICU)، اندازه گیری قند خون در ساعات مختلف روز (از جمله ۶ عصر) برای جلوگیری از هایپرگلیسمی یا هیپوگلیسمی ضروری می باشد.

دستورالعمل عمومی (در بیشتر موارد):

□ نیازی به ناشتایی نمی باشد.
□ وعده های غذایی باید طبق روال عادی مصرف شوند (به خصوص وعده ناهار در زمان معمول صرف شود).
□ داروهای باید طبق تجویز پزشک استفاده شوند (مگر اینکه پزشک توصیه دیگری کرده باشد).
□ از مصرف مقادیر زیاد کربوهیدرات یا شیرینی ها قبل از انجام آزمایش خودداری کنید (مگر برای تست تحمل گلوکز که شرایط متفاوت است).
□ نوشیدن آب مجاز می باشد.
□ داروهای دیابت (انسولین یا قرص ها) طبق روال همیشگی مصرف شوند.
□ در صورت تزریق انسولین کوتاه اثر قبل از ناهار، پزشک ممکن است بخواهد اثر آن را در ساعت ۶ عصر بررسی کند (بررسی هیپوگلیسمی (افت قند خون).
□ در صورت داشتن علائم لرزش، تعریق، گرسنگی شدید یا تاری دید در عصر، آزمایش باید در همان شرایط انجام شود.
□ از حذف وعده های غذایی یا انجام ورزش سنگین قبل از انجام آزمایش خودداری شود.

□ روش گلوکز اکسیداز (Glucose Oxidase – GOD).
□ روش هگزوکیناز (Hexokinase – HK).
□ دستگاه ‌های گلوکومتر (Glucose Meter).
□ سیستم ‌های CGM (پایش مداوم گلوکز).

1) افراد غیردیابتی (بدون ناشتا بودن):

□ سطوح نرمال: 140-70 mg/dL )8/7-9/3 (mmol/L.
□ افزایش سطح: قند خون بالاتر از ۱۴۰ mg/dL )8/7 mmol/L (: ممکن است نشانه هایپرگلیسمی یا اختلال تحمل گلوکز باشد.
□ کاهش سطح: قند خون کمتر از ۷۰ ) mg/dL9/3 (mmol/L: هیپوگلیسمی محسوب می ‌شود.

2) بیماران دیابتی (با درمان دارویی):

□ سطوح هدف (مطلوب): 80-180 mg/dL )10-4/4 (mmol/L.
□ افزایش سطح: سطوح بالاتر از ۱۸۰ mg/dL mmol/L) 10(: نیاز به بررسی تنظیم دارو یا رژیم غذایی دارد.
□ کاهش سطح: سطوح کمتر از ۸۰ mg/dL mmol/L) 4/4(: خطر هیپوگلیسمی وجود دارد.

3) دیابت بارداری (GDM):

□ هدف مطلوب ۱ ساعت بعد از غذا: سطوح کمتر از ۱۴۰ ) mg/dL8/7 (mmol/L.
□ هدف مطلوب ۲ ساعت بعد از غذا: سطوح کمتر ۱۲۰ mg/dL )7/6(mmol/L .

□ عوامل هورمونی: ترشح بیش ‌از حد هورمون‌ های ضد انسولین (کورتیزول، گلوکاگون، هورمون رشد)، هایپرگلیسمی ناشی از استرس (بیماری، جراحی، اضطراب شدید)، سندرم کوشینگ (افزایش کورتیزول)، آکرومگالی (افزایش هورمون رشد).

□ عوامل مرتبط با دیابت و متابولیسم: مقاومت به انسولین (در دیابت نوع ۲ یا پیش ‌دیابت)، تولید ناکافی انسولین (در دیابت نوع ۱)، سندرم متابولیک (چاقی، فشار خون بالا، اختلال چربی خون).

□ مصرف برخی داروها: کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون، دگزامتازون)، داروهای مدر تیازیدی (هیدروکلروتیازید)، بتا بلاکرها (پروپرانولول)، بعضی از داروهای روانپزشکی (اولانزاپین، کلوزاپین).

□ رژیم غذایی: مصرف زیاد کربوهیدرات در وعده ناهار (برنج، نان، شیرینی، نوشابه)، مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (سیب‌ زمینی، نان سفید، قند ساده)، حذف وعده صبحانه یا ناهار (ممکن است باعث پرخوری در وعده بعدی و افزایش قند شود).

□ عفونت یا التهاب حاد: بدن در پاسخ به عفونت قند خون را افزایش می‌دهد.

□ بیماری های شدید کبدی: به علت اختلال در متابولیسم گلیکوژن.

□ مصرف برخی داروها: تزریق انسولین یا مصرف داروهای کاهش دهنده قند خون (سولفونیل اوره، مگلیتینیدها)، مصرف بیش ‌از حد انسولین قبل از ناهار.

□ عوامل هورمونی: کم ‌کاری غده هیپوفیز یا آدرنال (کاهش کورتیزول)، انسولینوم (تومور ترشح‌ کننده انسولین در لوزالمعده).

□ رژیم غذایی: مصرف کم کربوهیدرات در وعده ناهار، رژیم کم‌ کالری یا روزه‌ داری طولانی، مصرف الکل بدون غذا (مهار گلوکونئوژنز کبدی).

□ سوءجذب گلوکز: در بیماری ‌های گوارشی مثل سلیاک.

□ نارسایی پیشرفته کلیه یا کبد: اختلال در متابولیسم گلوکز.

□ ورزش سنگین بدون تنظیم دوز دارو.

□ بیماری‌ های ذخیره‌ ای گلیکوژن.

1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:

□ مصرف برخی داروها: داروهای حاوی ویتامین C (آسکوربیک اسید)، کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون).

□ شرایط خاص بدنی: کم ‌آبی شدید (دهیدراتاسیون)، سوختگی یا تروما (استرس متابولیک ناشی از آسیب بافتی)، بیلی ‌روبین بالا (زردی).

□ اختلالات آزمایشگاهی: همولیز نمونه خون (تخریب گلبول‌ های قرمز و آزاد شدن مواد داخل سلولی)، استفاده از محلول ضدعفونی‌کننده حاوی الکل روی پوست.

2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:

□ برخی عوامل فیزیولوژیک: لکوسیتوز شدید (افزایش گلبول‌ های سفید)، اریتروسیتوز (افزایش گلبول‌ های قرمز)

□ اختلالات آزمایشگاهی: همولیز شدید نمونه، تأخیر در جداسازی سرم – پلاسما، مصرف مکمل ‌های آنتی ‌اکسیدان (گلوتاتیون، NAC) در روش ‌های مبتنی بر اکسیداسیون (گلوکز اکسیداز).