کمپلمان C4

نام آزمایش: Complement component 4 (اندازه گیری پروتئین 4 سیستم کمپلمان)

نام اختصاری: C4

نام بخش: Immunoassays-Immunity Markers

نمونه مورد نیاز: خون وریدی

کمپلمان C4 یک پروتئین مهم در خون است که بخشی از سیستم کمپلمان را تشکیل می دهد. سیستم کمپلمان، یک مجموعه پیچیده از بیش از ۵۰ پروتئین است. این سیستم بخشی از ایمنی ذاتی محسوب می شود.

نقش اصلی سیستم کمپلمان شامل موارد زیر می باشد:

• مبارزه با عفونت ها.
• پاکسازی بدن از مواد خارجی (باکتری ها و ویروس ها).
• کنترل فرآیند التهاب.

پروتئین C4 نقش کلیدی در مسیرهای کلاسیک و لکتین سیستم کمپلمان دارد. اندازه گیری سطح آن کمک می کند تا عملکرد سیستم ایمنی بدن ارزیابی شده و وجود بیماری های خاص، به ویژه بیماری های خود ایمنی مورد بررسی قرار گیرد.

چه زمانی انجام آزمایش C4 توصیه می شود؟

• تشخیص و بررسی بیماری های خودایمنی سیستمیک (اصلی ترین کاربرد): لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، گلومرولونفریت (التهاب کلیه)، واسکولیت های سیستمیک، سندرم شوگرن، آرتریت روماتوئید (RA).
• عفونت های مکرر با باکتری های کپسول دار: افراد با کمبود ارثی C4، مستعد ابتلا به عفونت های مکرر و شدید با باکتری هایی مانند پنوموکوک و مننگوکوک هستند.
• بررسی علل آنژیوادم ارثی (Types I & II): این بیماری به دلیل کمبود یا عدم عملکرد پروتئین C1-esterase inhibitor (C1-INH) اتفاق می افتد.
• شرایط التهابی حاد یا بدخیمی: بدن در پاسخ به التهاب، تولید پروتئین های فاز حاد (از جمله C4) را افزایش می دهد.

آمادگی قبل از آزمایش

نیازی به ناشتایی نمی باشد. لازم است در صورت مصرف دارو، با پزشک مشورت کرده و یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع داده شود.

روش انجام آزمایش

نفلومتری (nephelometry) و توربیدیمتری (turbidimetry).

دامنه مرجع

1) سطوح نرمال (طبیعی) C4:

حدود 48-16 میلی گرم در دسی لیتر یا 48/0-16/0 گرم در لیتر است. در این صورت، عملکرد سیستم کمپلمان (C4) طبیعی می باشد.

2) کاهش سطح C4:

• فعالیت بیماری های خودایمنی مانند لوپوس (SLE).
• عفونت های مزمن یا مکرر.
• سیروز کبدی.
• رد پیوند عضو.
• کمبود ارثی C4.

3) افزایش سطح C4:

• برخی از سرطان ها مانند لنفوم هوچکین.
• بیماری های التهابی روده.
• عفونت های حاد.
• دیابت.

عوامل افزایش دهنده سطح C4

• شرایط التهابی و عفونی: بیماری التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو، تب روماتیسمی.
• تروما و آسیب های بافتی: جراحی ‌های بزرگ، سوختگی‌ های شدید، انفارکتوس میوکارد (حمله قلبی).
• بدخیمی‌ ها (سرطان‌ ها): لنفوم هوچکین، برخی کارسینوم‌ ها.
• بیماری ‌های مزمن متابولیک: دیابت ملیتوس (Mellitus)، چاقی مرضی.

عوامل کاهش دهنده سطح C4

• بیماری ‌های خود ایمنی سیستمیک (شایع ‌ترین علت): لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، گلومرولونفریت، کرایوگلوبولینمی، واسکولیت ‌های سیستمیک.
• کمبود ارثی C4.
• بیماری‌ های کبدی شدید: سیروز کبدی پیشرفته، نارسایی کبدی، هپاتیت حاد شدید.
• عفونت ‌های مزمن: برخی عفونت ‌های طولانی ‌مدت (اندوکاردیت عفونی).
• سوء تغذیه شدید.
• رد پیوند حاد.

عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش C4

1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:

• دکمپلمان شدن (Decomplementation) ناکافی نمونه.
• وجود کرایوگلوبولین ‌ها (Cryoglobulins).
• مصرف داروهای سرکوب‌ کننده سیستم ایمنی مانند سیکلوفسفامید، کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون).

2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:

• نگهداری نامناسب نمونه.
• همولیز نمونه خون (Hemolysis).
• لیپمی نمونه خون.
• انجماد و ذوب مکرر نمونه.