آزمایش Factor V Leiden (APCR)
فاکتور 5 لیدن – تست مقاومت به پروتئین C فعال شده
مشخصات آزمایش
نام آزمایش: Factor V Leiden (APCR)
نام اختصاری: Factor V Leiden
نام های دیگر: APC Resistance, Activated Protein C Resistance, Factor V R506Q
نام بخش: Hemostasis
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
درباره بیماری
فاکتور V لیدن شایعترین شکل ترومبوفیلی ارثی است که ناشی از جهش Arg506Gln در ژن فاکتور V میباشد. این جهش باعث مقاومت به پروتئین C فعال شده (APCR) و افزایش خطر ترومبوز میشود.
موارد توصیه انجام آزمایش
- تشخیص خطر ترومبوز وریدی (هتروزیگوت: 7 برابر، هموزیگوت: 20-80 برابر)
- ارزیابی علل سقط مکرر و عوارض بارداری
- ترومبوز در دوران بارداری یا پس از زایمان
- پرهاکلامپسی یا محدودیت رشد جنین
آمادگی قبل از آزمایش
نیازی به ناشتایی نیست. اجتناب از مصرف داروهای ضدانعقاد (هپارین، وارفارین) 12-24 ساعت قبل ضروری است.
روش انجام آزمایش
- آزمایش مقاومت به پروتئین C فعال شده (APC Resistance)
- aPTT و PT
- تستهای ژنتیکی: PCR، تعیین هتروزیگوت/هموزیگوت
دامنه مرجع
- نتیجه طبیعی: نسبت APCR ≥2
- نتیجه مثبت: نسبت APCR <2 (نشانه مقاومت به پروتئین C و احتمال جهش Factor V Leiden)
عوامل افزایش سطح Factor V Leiden
- هورمونها: قرص ضدبارداری، HRT، بارداری
- بیحرکتی طولانی پس از جراحی یا سفر
- برخی بیماریها: سرطان، نارسایی قلبی، بیماری التهابی روده، سندرم نفروتیک
- اختلالات انعقادی همراه: پروترومبین G20210A، کمبود پروتئین C/S، سطح بالای هوموسیستئین
- BMI >30 و استعمال دخانیات
عوامل کاهش سطح Factor V Leiden
- داروهای ضد انعقاد: هپارین، وارفارین، ریواروکسابان
- تغییر سبک زندگی: ترک سیگار، کاهش وزن، فعالیت ورزشی
- مدیریت شرایط خاص: جوراب واریس، اجتناب از هورمونهای استروژن
- کنترل بیماریهای زمینهای: دیابت، فشار خون، اختلالات چربی خون
عوامل ایجاد نتایج کاذب
نتایج مثبت کاذب:
- داروهای ضدانعقاد مستقیم (DOACs)، هپارین
- Lupus Anticoagulant
- قرص ضدبارداری حاوی استروژن
- فاکتور VIII افزایش یافته
- بارداری
نتایج منفی کاذب:
- درمان با وارفارین، هیرودین، آرگاتروبان
- جهشهای نادر غیر از لیدن
- استفاده از لوله غیرسیتراته، نمونههای لخته، تاخیر در انتقال یا نگهداری نامناسب نمونه