🧪 RF Test (آزمایش فاکتور روماتوئید)
نام آزمایش: RF Test (Rheumatoid Factor)
بخش: سرولوژی
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
آزمایشهای مکمل: ESR, CRP, ANA, CBC, Anti-Ro (SSA), Anti-La (SSB)
🔍 RF چیست و چرا اندازهگیری میشود؟
فاکتور روماتوئید یک اتوآنتیبادی است که علیه بخشهای خودی بدن تولید میشود. وجود RF میتواند با آرتریت روماتوئید (RA)، سندرم شوگرن و برخی بیماریهای التهابی و عفونی مرتبط باشد.
این تست بهعنوان بخشی از پکیج تشخیصی و برای پیگیری پاسخ به درمان استفاده میشود.
📌 نشانهها و موارد درخواست آزمایش
- درد، تورم و سفتی صبحگاهی مفاصل خصوصاً مفاصل کوچک
- وجود ندولهای زیرجلدی یا تغییرات رادیولوژیک مفصلی
- خشکی شدید دهان و چشم (احتمال سندرم شوگرن)
- پیگیری پیشرفت بیماریهای خودایمنی و اثربخشی درمان
🧾 آمادگی قبل از آزمایش
نیازی به ناشتایی نیست. در صورت مصرف دارو یا داروهای سرکوبکننده ایمنی، پزشک/آزمایشگاه را مطلع کنید.
🧪 روشهای انجام آزمایش
- ELISA
- نفلومتری
- تست آگلوتیناسیون
📈 دامنه مرجع و نکات تفسیر
حد نرمال: RF < 14 IU/mL.
مثبت شدن RF میتواند نشاندهنده آرتریت روماتوئید یا سایر بیماریهای خودایمنی باشد، اما اختصاصی نیست — حدود 70–90٪ بیماران RA ممکن است RF مثبت داشته باشند و 75–95٪ بیماران سندرم شوگرن نیز ممکن است مثبت باشند.
⤴️ عوامل افزایشدهنده سطح RF
- بیماریهای خودایمنی: RA، سندرم شوگرن، SLE، اسکلرودرمی، میوزیتها
- عفونتها: هپاتیت C، اپشتینبار، HIV، سل، سیفلیس، اندوکاردیت
- بیماریهای التهابی مزمن: سیروز، سارکوئیدوز
- افزایش سن، سیگار کشیدن، برخی سرطانها (لوسمی، لنفوم)
⤵️ عوامل کاهشدهنده سطح RF
- درمانهای سرکوبکننده ایمنی (مثلاً متوترکسات، کورتیکواستروئیدها)
- بارداری
⚠️ تداخلات و نتایج کاذب
عوامل افزایش کاذب: سایر بیماریهای خودایمنی، عفونتهای حاد یا مزمن، برخی واکسنها، همولیز یا لیپمی نمونه.
عوامل کاهش کاذب: داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، خطا در نمونهگیری/نگهداری، زمانبندی نامناسب آزمایش (در مراحل اولیه بیماری).
نکته: آزمایش RF باید همراه با ESR، CRP، ANA و تفسیر بالینی بیمار و تصاویر رادیولوژیک (در صورت نیاز) ارزیابی شود تا تشخیص دقیق صورت گیرد.