نام آزمایش: ASO Test ( آنتی استرپتولیزین)
نام اختصاری: ASO
نام بخش: Serology
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
آزمایش های مکمل: Anti-DNase B، CRP، ESR
تست ASO (آنتی استرپتولیزین O) یک آزمایش خون است که جهت تشخیص عفونت های قبلی با باکتری استرپتوکوک پیوژنز (گروه A) استفاده می شود. این باکتری می تواند باعث بیماری هایی مانند گلودرد چرکی، تب روماتیسمی و گلومرولونفریت استرپتوکوکی شود. بدن در پاسخ به آنتی ژن استرپتولیزین O (نوعی توکسین ترشح شده توسط باکتری استرپتوکوکوس پایوژنز) آنتی بادی هایی به نام آنتی استرپتولیزین O (ASO) تولید می کند. این آزمایش میزان این آنتی بادی ها را در خون اندازه گیری می کند.
چه زمانی انجام آزمایش ASO توصیه می شود؟
□ تشخیص تب روماتیسمی حاد (Acute Rheumatic Fever, ARF): تب روماتیسمی یک عارضه التهابی دیررس (4-2 هفته پس از عفونت گلو با باکتری استرپتوکوکوس پایوژنز) می باشد که می تواند قلب، مفاصل، پوست و مغز را درگیر کند.
□ تشخیص گلومرولونفریت پس از استرپتوکوکی (PSGN): یک عارضه کلیوی ایمونولوژیک می باشد که 3-1 هفته پس از عفونت گلو یا پوست با استرپتوکوکوس پایوژنز رخ می دهد.
□ تمایز بین گلودرد استرپتوکوکی و ویروسی: در موارد مشکوک به گلودرد استرپتوکوکی (در صورت وجود اگزودای چرکی، تب، لنفادنوپاتی)، تست ASO می تواند به تأیید عفونت کمک کند.
□ پیگیری پاسخ به درمان در عفونت های استرپتوکوکی مکرر: در بیماران با سابقه عفونت های مکرر استرپتوکوکی یا عوارضی مانند تب روماتیسمی، اندازه گیری ASO به بررسی پاسخ ایمنی کمک می کند.
□ بررسی علل آرتریت یا کره سیدنهام: در مواردی که بیمار دارای علائمی مانند آرتریت، کره سیدنهام (حرکات غیرارادی) یا کاردیت باشد، تست ASO می تواند نشان دهد آیا این علائم ناشی از یک پاسخ خودایمنی پس از استرپتوکک است یا خیر.
آمادگی قبل از آزمایش:
نیازی به ناشتایی نمی باشد. لازم است در صورت مصرف دارو، با پزشک مشورت کرده و یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع داده شود. (مصرف آنتی بیوتیک ها ممکن است روی نتیجه آزمایش تأثیر بگذارد).
روش انجام آزمایش:
□ الایزا (ELISA).
□ لاتکس آگلوتیناسیون (Latex Agglutination).
دامنه مرجع:
□ سطوح نرمال در بزرگسالان: کمتر از 200 (IU/mL).
□ سطوح نرمال درکودکان (زیر 5 سال): کمتر از 100 (IU/mL).
□ افزایش سطح (مثبت): بالای 400 IU/mL: معمولاً نشانه عفونت فعال یا عوارض استرپتوکوکی (تب روماتیسمی یا گلومرولونفریت) می باشد. 200-400 IU/mL: می تواند نشان دهنده عفونت اخیر یا مواجهه قبلی با استرپتوکوک باشد.
□ کاهش سطح (منفی): می تواند نشان دهنده عدم مواجهه اخیر با باکتری استرپتوکوکوس پایوژنز (گروه A) باشد.
عوامل افزایش دهنده سطح ASO کدامند؟
□ گلودرد استرپتوکوکی (عفونت اخیر با استرپتوکوک گروه A): تیتر ASO معمولاً ۱ تا ۳ هفته پس از عفونت بالا میرود و تا ۳ تا ۶ ماه در خون باقی می ماند.
□ تب روماتیسمی: به خصوص اگر همراه با کاردیت یا آرتریت باشد.
□ گلومرولونفریت پس از عفونت استرپتوکوکی: عفونت کلیه ناشی از استرپتوکوک.
□ عفونت های پوستی استرپتوکوکی (زردزخم): در این موارد تست Anti-DNase B اغلب حساس تر است.
عوامل کاهش دهنده سطح ASO کدامند؟
□ مصرف برخی داروها: عدم تولید آنتی بادی، بعد از مصرف سریع آنتی بیوتیک (مصرف پنی سیلین یا اریترومایسین در مراحل اولیه عفونت مانع از تولید آنتی بادی می شود).
□ عفونت های پوستی استرپتوکوکی: در این موارد، Anti-DNase B اغلب بهتر از ASO پاسخ می دهد.
□ نقص سیستم ایمنی: نقص در تولید آنتی بادی.
عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش ASO چه هستند؟
1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:
□ عفونت های اخیر با باکتری های غیر از استرپتوکوک گروه A: تولید آنتی ژن استرپتولیزین O توسط برخی باکتری ها مانند استرپتوکوک های گروه C و G.
□ واکنش متقاطع (Cross Reactivity): ایجاد واکنش متقاطع توسط باکتریایی دیگر مانند مایکوپلاسما پنومونیه.
□ بیماری های خودایمنی و التهابی: بیماری هایی مانند لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) و آرتریت روماتوئید.
□ مصرف برخی داروها: داروهای ایمونوساپرسیو (سرکوب کننده سیستم ایمنی)، کورتیکواستروئیدها.
□ واکسیناسیون اخیر و یا وجود بیماری های ویروسی: تحریک سیستم ایمنی توسط برخی عفونت های ویروسی و یا واکسن ها.
□ هیپرگاماگلوبولینمی: افزایش غیراختصاصی آنتی بادی ها (در سیروز کبدی یا عفونتهای مزمن).
2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:
□ انجام زود هنگام آزمایش پس از عفونت: عدم تولید آنتی بادی قابل تشخیص (سطح ASO معمولاً ۱ تا ۳ هفته پس از عفونت افزایش مییابد).
□ درمان سریع با آنتی بیوتیک: مصرف آنتیبیوتیک (مثل پنیسیلین) بلافاصله پس از عفونت.
□ عفونت های پوستی ناشی از استرپتوکوکوس پایوژنز: زردزخم (معمولاً پاسخ ASO ضعیفتری ایجاد میکنند نسبت به عفونتهای گلو (فارنژیت)).
□ نقص سیستم ایمنی: در بیماران مبتلا به HIV و یا افراد دارای نقص در تولید آنتی بادی.
□ مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی: کورتیکواستروئیدها، داروهای شیمی درمانی.
□ اختلالات آزمایشگاهی: نگهداری نامناسب نمونه، انتقال نمونه با تأخیر.