پسوریازیس

تعریف

پسوریازیس یک بیماری مزمن پوستی التهابی و خودایمنی است که باعث رشد سریع سلول‌های پوستی و تشکیل لکه‌های قرمز، ضخیم و پوسته‌دار می‌شود. بیماری مسری نیست اما می‌تواند تأثیرات جسمی و روانی قابل توجهی داشته باشد.

علل و عوامل خطر

• ژنتیک: حدود ۳۰٪ بیماران سابقه خانوادگی دارند.
• سیستم ایمنی: حمله اشتباه گلبول‌های سفید (T-cells) به سلول‌های پوست.

فاکتورهای محرک

• استرس روحی
• عفونت‌ها (مثل گلودرد استرپتوکوکی)
• آسیب پوستی (بریدگی، آفتاب سوختگی)
• مصرف الکل و سیگار
• برخی داروها (لیتیم، بتابلوکرها)
• تغییرات هورمونی

علائم شایع

• لکه‌های قرمز با پوسته‌های نقره‌ای
• خشکی و ترک پوست
• خارش، سوزش یا درد
• ناخن‌های ضخیم یا جدا شده
• تورم و درد مفاصل (آرتریت پسوریاتیک)

انواع

• پسوریازیس پلاکی (Plaque): شایع‌ترین نوع، لکه‌های قرمز با پوسته نقره‌ای، اغلب روی زانو، آرنج، پوست سر و کمر
• پسوریازیس خال‌دار (Guttate): لکه‌های کوچک قرمز پس از عفونت استرپتوکوکی
• پسوریازیس معکوس (Inverse): لکه‌های قرمز و صاف در چین‌های پوستی
• پسوریازیس پوسچولار (Pustular): تاول‌های چرکی سفید همراه با قرمزی و التهاب
• پسوریازیس اریترودرمیک: قرمزی شدید و گسترده، نادر اما خطرناک
• پسوریازیس ناخن: فرورفتگی، تغییر رنگ و ضخیم شدن ناخن
• آرتریت پسوریاتیک: حدود ۳۰٪ بیماران دچار التهاب مفاصل می‌شوند

تشخیص

1. معاینه فیزیکی و تاریخچه پزشکی: بررسی پلاک‌های قرمز، خشکی، ترک و محل شایع آن‌ها (آرنج، زانو، پوست سر، ناخن)
2. بیوپسی پوست: بررسی زیر میکروسکوپ:
   • افزایش غیرطبیعی سلول‌های پوستی (هایپرکراتوز)
   • نفوذ لنفوسیت‌های T
   • رگ‌های خونی گشاد شده
3. آزمایش‌های تکمیلی: جهت رد بیماری‌های مشابه (لوپوس، آرتریت روماتوئید، قارچ ناخن، عفونت استرپتوکوکی)
4. تشخیص آرتریت پسوریاتیک: معاینه مفاصل، تصویربرداری و آزمایش خون

متخصصان مرتبط

• متخصص پوست (Dermatologist): تشخیص و درمان اصلی بیماری
• روماتولوژیست: درمان آرتریت پسوریاتیک
• آزمایشگاه تشخیص طبی: بیوپسی و تست‌های آزمایشگاهی
• متخصص تغذیه: رژیم ضدالتهاب و مدیریت وزن
• روانپزشک یا روانشناس: مدیریت استرس، اضطراب و افسردگی
• فیزیوتراپیست: تمرینات حرکتی در آرتریت پسوریاتیک

درمان

• درمان‌های موضعی: کورتیکواستروئیدهای موضعی، مرطوب‌کننده‌ها، آنالوگ ویتامین D (کلسی‌پوترین)
• نوردرمانی (Phototherapy): UVB یا PUVA (پسورالن + UVA)
• داروهای سیستمیک: متوترکسات، سیکلوسپورین، بیولوژیک‌ها (سکوکینومب، آدالیمومب)
• تغییر سبک زندگی: کاهش استرس، پرهیز از الکل و سیگار، رژیم ضدالتهاب

عوارض احتمالی

• آرتریت پسوریاتیک و آسیب مفاصل دائمی
• افزایش خطر بیماری‌های قلبی، دیابت و افسردگی
• عفونت‌های پوستی ثانویه