لنفوم (Lymphoma)
تعریف
لنفوم نوعی سرطان سیستم لنفاوی است که به گرههای لنفاوی، طحال، مغز استخوان و سایر اندامها آسیب میزند.
انواع لنفوم
- لنفوم هوچکین (Hodgkin Lymphoma – HL): شناسایی سلولهای Reed-Sternberg، شروع معمول از یک گروه غدد لنفاوی و گسترش منظم، شایع در 15 تا 35 سال و افراد بالای 55 سال.
- تورم غدد بدون درد (گردن، زیر بغل، کشاله ران)
- تب و تعریق شبانه
- کاهش وزن ناخواسته
- خستگی مداوم
- خارش پوست
- درد غدد لنفاوی پس از مصرف الکل (نادر)
- لنفوم غیرهوچکین (Non-Hodgkin Lymphoma – NHL): بیش از 60 نوع، آهسته یا مهاجم، شایعتر در افراد مسن.
- تورم غدد لنفاوی
- تب و تعریق شبانه
- کاهش وزن بدون دلیل
- خستگی و ضعف
- درد یا پر بودن شکم (بزرگی طحال یا کبد)
- سرفه یا تنگی نفس (درگیری غدد قفسه سینه)
طبقهبندی مرحلهای (Staging)
- بر اساس Ann Arbor:
- مرحله ۱: یک گروه غدد لنفاوی یا یک اندام خارج لنفاوی
- مرحله ۲: دو یا چند گروه غدد لنفاوی در یک سمت دیافراگم
- مرحله ۳: درگیری غدد دو سمت دیافراگم
- مرحله ۴: درگیری گسترده به اندامهایی مانند کبد، ریه، مغز استخوان
- بر اساس علامت A/B:
- A: بدون علائم سیستمیک
- B: وجود تب، تعریق شبانه یا کاهش وزن
روشهای تشخیص
- معاینه بالینی و علائم: تورم غدد، تب، تعریق شبانه، کاهش وزن، سابقه EBV و ضعف سیستم ایمنی
- آزمایشهای خون: CBC، LDH، ESR، CRP، عملکرد کبد و کلیه، تست EBV
- بیوپسی غده لنفاوی: مشاهده سلولهای Reed-Sternberg در هوچکین، شناسایی سلولهای B یا T در NHL
- تصویربرداری: CT، PET-Scan، MRI، سونوگرافی
- آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان: بررسی درگیری مغز استخوان در موارد پیشرفته
- آزمایشهای مولکولی و ژنتیکی: فلوسیتومتری، سیتوژنتیک، IHC
روشهای درمان
- شیمیدرمانی (Chemotherapy): ترکیبی از چند دارو مانند CHOP یا ABVD
- پرتودرمانی (Radiation Therapy): نابودی سلولهای لنفوم، اغلب در مراحل I و II یا کاهش علائم در موارد پیشرفته
- ایمونوتراپی (Immunotherapy): Rituximab، Pembrolizumab، سلولهای CAR-T
- درمان هدفمند (Targeted Therapy): مهار BTK (Ibrutinib)، PI3K و پروتئومها
- پیوند سلولهای بنیادی (Stem Cell Transplant): اتولوگ یا آلوژنیک، مخصوص عود کنندهها یا مقاومها
- ترکیب روشها بسته به نوع: HL → شیمیدرمانی + پرتودرمانی/ایمونوتراپی، NHL → شیمیدرمانی، ایمونوتراپی یا درمان هدفمند
متخصصان مرتبط
- هماتولوژیست – آنکولوژیست: تشخیص، مرحلهبندی و برنامه درمانی
- جراح عمومی یا جراح قفسه سینه: بیوپسی غده لنفاوی
- پاتولوژیست: بررسی نمونه بیوپسی و تعیین نوع لنفوم
- رادیولوژیست: تفسیر CT، PET-CT و MRI
- متخصص پزشکی هستهای: کمک به تفسیر PET-CT
- متخصص عفونی: در صورت ارتباط با EBV یا HIV
- رادیوتراپیست – آنکولوژی: درمان با پرتو در لنفوم موضعی
- متخصص پیوند مغز استخوان: بررسی امکان پیوند در موارد پیشرفته یا عودکننده
- متخصصان حمایتی: روانپزشک/روانشناس و متخصص تغذیه

