سرطان رحم (Uterine Cancer)
تعریف
سرطان رحم، به ویژه سرطان آندومتر، یکی از شایعترین سرطانهای دستگاه تناسلی زنان است. منشأ آن میتواند لایه داخلی رحم (آندومتر) یا عضله/بافت همبند رحم باشد.
انواع سرطان رحم
- سرطان آندومتر: شایعترین نوع، منشأ آن لایه داخلی رحم است و معمولاً در مراحل اولیه تشخیص داده میشود.
- سارکوم رحمی: نادر، منشأ عضله یا بافت همبند رحم، تهاجمیتر و با پیشآگهی بدتر
علائم هشداردهنده
- خونریزی غیرطبیعی واژینال (پس از یائسگی یا بین دورههای قاعدگی)
- ترشحات واژینال غیرعادی (گاهی همراه با خون)
- درد لگن یا شکم
- کاهش وزن بیدلیل
عوامل افزایش ریسک
- چاقی (افزایش استروژن باعث رشد آندومتر میشود)
- دیابت یا فشار خون بالا
- سابقه خانوادگی (مخصوصاً سندرم لینچ)
- مصرف طولانیمدت استروژن بدون پروژسترون
- یائسگی دیررس یا قاعدگی زودرس
روشهای تشخیص
- بیوپسی آندومتر: Pipelle یا کورتاژ (D&C)
- هیستروسکوپی با بیوپسی: مشاهده مستقیم بافت غیرطبیعی و نمونهبرداری
- آزمایشهای پاتولوژی: مورفولوژی سلولی، درجهبندی تومور و ایمونوهیستوشیمی (IHC)
- تستهای مولکولی و ژنتیکی: MSI، TP53، POLE، گیرندههای هورمونی (ER/PR)
- آزمایش خون: تومورمارکرهای CA-125 و HE4
- تست مایع رحم (Liquid Biopsy): بررسی DNA تومور در خون یا ترشحات رحم
مراحل سرطان رحم (Staging)
- مرحله I: محدود به رحم
- مرحله II: درگیری گردن رحم
- مرحله III: گسترش به لگن
- مرحله IV: متاستاز دور
روشهای درمان
- جراحی: هیسترکتومی کامل، هیسترکتومی + BSO، هیسترکتومی رادیکال، برداشتن غدد لنفاوی
- پرتودرمانی: EBRT یا براکیتراپی
- شیمیدرمانی: کاربوپلاتین + پاکلیتاکسل، دکسوروبیسین + سیسپلاتین
- هورموندرمانی: پروژستینها، مهارکننده آروماتاز، آگونیستهای GnRH
- درمانهای هدفمند: مهارکننده mTOR، مسیر PI3K/AKT/mTOR
- ایمونوتراپی: پمبرولیزومب (Keytruda) در موارد MSI-H/dMMR
متخصصان مرتبط
- متخصص زنان و زایمان (Gynecologist): معاینه، سونوگرافی و بیوپسی اولیه
- پاتولوژیست (Pathologist): بررسی نمونه بافتی و انجام IHC
- متخصص آزمایشگاه: تستهای مولکولی و بررسی تومورمارکرها
- انکولوژیست زنان (Gynecologic Oncologist): جراحی و برنامهریزی درمان جامع
- رادیوانکولوژیست (Radiation Oncologist): برنامهریزی پرتودرمانی و مدیریت عوارض
- انکولوژیست پزشکی (Medical Oncologist): شیمیدرمانی، هورموندرمانی، درمان هدفمند و ایمونوتراپی
- متخصص ژنتیک سرطان: بررسی ریسک ارثی و پیشگیری در خانوادههای پرخطر