Prostate cancer (سرطان پروستات)

معرفی سرطان پروستات

دومین سرطان شایع در مردان پس از سرطان ریه می باشد. در این نوع سرطان، رشد غیرقابل کنترل سلول‌ های غده پروستات (عضوی به‌ اندازه گردو در دستگاه تناسلی مردان که مایع منی تولید می‌کند) اتفاق می افتد. %99 موارد، پس از ۵۰ سالگی رخ می ‌دهد.

انواع اصلی سرطان پروستات:

• آدنوکارسینوم آسینار (شایع ‌ترین: ~%90 موارد)
• آدنوکارسینوم داکتال (رشد سریع‌تر)
• کارسینوم سلول های کوچک (کمتر از %2 موارد)
• کارسینوم سلول های سنگفرشی (تهاجمی)

علائم و نشانه‌های سرطان پروستات

مراحل اولیه (غالباً بدون علامت)

• مشکلات ادراری: تکرر ادرار (به‌ خصوص شبانه)، جریان ضعیف یا منقطع ادرار، احساس تخلیه ناکامل مثانه، وجود خون در مایعات بدن مانند: هماچوری یا هماتوسپرمی.

مراحل پیشرفته

• متاستاز به استخوان یا اندام ‌ها: کمر درد مداوم، درد لگن یا استخوان‌ها، کاهش وزن ناخواسته، خستگی مفرط، ورم پاها، اختلال نعوظ، بی‌اختیاری ادراری.

* نکته کلیدی: علائم اولیه مشابه BPH یا پروستاتیت می باشد، بررسی پزشکی ضروری است.

عوامل افزایش ریسک ابتلا به سرطان پروستات

• سن: %60 موارد در مردان بالای ۶۵ سال اتفاق می افتد.
• سابقه خانوادگی: در افراد دارای سابقه ابتلای بستگان درجه ‌یک، خطر ابتلا 3-2 برابر افزایش می یابد.
• سبک زندگی: چاقی (BMI >30)، مصرف زیاد گوشت قرمز و فرآوری ‌شده، سیگار، مواجهه با مواد شیمیایی مانند کادمیوم.
• نژاد: خطر در سیاه‌پوستان > سفیدپوستان > آسیایی ‌ها.

راهکارهای کاهش خطر ابتلا

• غربالگری منظم: در مردان بالای ۵۰ سال (یا ۴۵ سال برای گروه‌های پرخطر) با مشورت پزشک.
• سبک زندگی سالم: وزن متعادل، ورزش منظم (۱۵۰ دقیقه / هفته)، کاهش مصرف گوشت قرمز، افزایش مصرف میوه و سبزیجات.

روش‌های تشخیص سرطان پروستات

تست‌های غربالگری

• آزمایش خون PSA: سطح بالای PSA می‌تواند نشانه سرطان باشد، اما در BPH یا عفونت نیز افزایش می‌یابد.
• معاینه دیجیتال رکتوم (DRE): لمس پروستات جهت تشخیص ناهنجاری‌های فیزیکی.

تست‌های تاییدی

• بیوپسی پروستات: نمونه‌برداری از بافت پروستات از طریق سونوگرافی ترانس‌ رکتال (با بی‌حسی موضعی).

تعیین درجه و مرحله سرطان پروستات

• سیستم نمره گلیسون (Gleason Score): ارزیابی تهاجم سلول‌های سرطانی.
• تصویربرداری: MRI، CT اسکن، اسکن استخوان، PET اسکن جهت بررسی متاستاز.

روش‌های درمان سرطان پروستات

• نظارت فعال: در سرطان‌های کم‌خطر، با پیگیری منظم PSA و بیوپسی.
• جراحی (پروستاتکتومی): در سرطان‌های محدود به پروستات.
• پرتودرمانی: جایگزین یا مکمل جراحی با عوارض جانبی احتمالی.
• هورمون‌درمانی: کاهش تستوسترون در سرطان‌های پیشرفته یا متاستاتیک.
• شیمی‌درمانی: در موارد مقاوم به هورمون‌درمانی یا سرطان‌های متاستاتیک.
• روش‌های جدید: براکی‌تراپی و سایبرنایف.

متخصصان مرتبط جهت تشخیص و مدیریت

• اورولوژیست: تشخیص اولیه، بیوپسی، جراحی پروستاتکتومی.
• متخصصین علوم آزمایشگاهی: انجام تست PSA و تست‌های آزمایشگاهی مربوطه.
• پاتولوژیست: بررسی نمونه بیوپسی و تعیین نمره گلیسون.
• انکولوژیست پرتودرمانی: طراحی برنامه پرتودرمانی جهت کنترل رشد تومور.
• انکولوژیست پزشکی: تجویز هورمون‌درمانی، شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی.
• رادیولوژیست: تفسیر MRI، CT و اسکن استخوان جهت بررسی متاستاز.