نام آزمایش: Human Leukocyte Antigen(DR) Flow cytometry (آنتی ژن لکوسیت انسانی)
نام اختصاری: HLA(DR) Flow cytometry
نام بخش: ایمونولوژی
نمونه مورد نیاز: خون وریدی، مونوسیت ها یا سلول های جدا شده از بافت
HLA-DR یکی از مولکول های اصلی سیستم کمپلکس سازگاری بافتی (MHC) کلاس II می باشد که نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن ایفا می کند. این مولکول ها معمولاً روی سلول های ارائه دهنده آنتی ژن (APC) مانند: ماکروفاژها، سلول های دندریتیک و لنفوسیت های B بیان شده و در شناسایی و ارائه آنتی ژن به سلول های T کمک می کنند. فلوسایتومتری (Flow Cytometry) نوعی تکنیک اساسی جهت بررسی بیان HLA-DR روی سلول ها می باشد.
چه زمانی انجام آزمایش HLA-DR توصیه می شود؟
1) ارزیابی وضعیت ایمنی:
□ کاهش بیان HLA-DR روی مونوسیت ها یا ماکروفاژها می تواند نشان دهنده سرکوب سیستم ایمنی باشد (در موارد سپسیس یا پس از جراحی های بزرگ).
□ افزایش بیان HLA-DR می تواند نشان دهنده فعال شدن سیستم ایمنی (در بیماری های خودایمنی) باشد.
2) تشخیص و پیگیری بیماری ها:
□ بیماری های خودایمنی مانند: لوپوس یا آرتریت روماتوئید.
□ عفونت های مزمن و یا حاد (HIV یا COVID-19).
□ سرطان ها (بررسی بیان HLA-DR روی سلول های توموری).
3) پاسخ به درمان:
□ پیگیری پاسخ بیمار به درمان های ایمونوتراپی و یا استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی.
4) تحقیقات ایمونولوژی:
مطالعه در مورد مکانیسم های ارائه آنتی ژن و نحوه فعال سازی سلول های T.
آمادگی قبل از آزمایش:
نیازی به ناشتایی و آمادگی خاصی نمی باشد. لازم است، در صورت مصرف دارو با پزشک مشورت کرده و یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع داده شود.
روش انجام آزمایش:
فلوسیتومتری (Flow Cytometry)
دامنه مرجع:
□ دامنه نرمال در افراد سالم:
*مونوسیت ها: معمولاً بین ۹۵٪ تا ۱۰۰٪ می باشد.
*لنفوسیت های B: معمولاً بین ۹۰٪ تا ۱۰۰٪ می باشد.
□ افزایش بیان HLA-DR: می تواند نشان دهنده فعال شدن سیستم ایمنی بدن و افزایش خطر عفونت باشد.
□ کاهش بیان HLA-DR:. درصد بیان HLA-DR کمتر از ۷۰٪ بر روی مونوسیت ها، می تواند نشان دهنده سرکوب سیستم ایمنی و ایجاد اختلال در عملکرد سلول های ارائه دهنده باشد، این مساله در اختلالاتی مانند: سپسیس، سوختگی شدید و یا پس از جراحی های بزرگ مشاهده می شود.
*باید نتایج این تست، در کنار سایر فاکتورهای ایمونولوژیک و بالینی تفسیر شوند.
عوامل افزایش دهنده بیان HLA-DR کدامند؟
□ عفونت ها: (ویروسی، باکتریایی، قارچی، انگلی).
□ بیماری های التهابی و خودایمنی (آرتریت روماتوئید، لوپوس اریتماتوز سیستمیک).
□ سایتوکین های التهابی اینترفرون گاما (IFN-γ)، TNF-α (فاکتور نکروز تومور آلفا)، IL-1 (اینترلوکین-۱)، IL-6 (اینترلوکین-۶).
□ پیوند عضو (به علت فعال شدن سیستم ایمنی).
□ سرطان (به خصوص در سلول های توموری که توسط سیستم ایمنی بدن شناسایی می شوند).
□ استرس اکسیداتیو.
□ برخورد با آنتی ژن های محیطی (آلرژن ها، پاتوژن ها).
عوامل کاهش دهنده بیان HLA-DR کدامند؟
□ سپسیس (عفونت خونی).
□ سوختگی های شدید.
□ ضربه و جراحی های بزرگ.
□ سایتوکین ضد التهابی IL-10 (اینترلوکین-۱۰).
TGF-β □ (فاکتور رشد Transforming beta).
□ داروهای کورتیکواستروئید (دگزامتازون یا پردنیزولون)، داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن (سیکلوسپورین، تاکرولیموس)، داروهای شیمی درمانی.
□ سندرم دیسترس تنفسی حاد (ARDS).
□ نارسایی های مزمن کلیه و کبد.
HIV/AIDS □ (به علت سرکوب سیستم ایمنی).
□ جهش ها یا پلی مورفیسم های ژنتیکی ایجاد شده در ژن های مرتبط با بیان HLA-DR.
□ کمبود مصرف ویتامین ها (ویتامین D).
□ استرس زیاد.
عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش HLA-DR چه هستند؟
1) عوامل افزایش دهنده کاذب بیان HLA-DR:
□ داروهای محرک سیستم ایمنی (اینترفرون گاما).
□ عفونت ها، بیماری های خودایمنی، سرطان ها.
2) عوامل کاهش دهنده کاذب بیان HLA-DR:
□ استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی (کورتیکواستروئیدها، سیکلوسپورین).
□ افزایش سن.
3) سایر عوامل:
□ مصرف ضد انعقادهای نامناسب (هپارین به جای EDTA).
□ نمونه های همولیز شده یا دارای لخته.
□ زمان نامناسب نمونه گیری.
□ دمای نامناسب (مانند یخ زدن نمونه).
□ استفاده ازآنتی بادی های با کیفیت پایین یا تاریخ گذشته.
□ استفاده از آنتی بادی های غیراختصاصی.
□ استفاده از غلظت های بسیار کم یا زیاد آنتی بادی استفاده شده.
□ استرس، سوءتغذیه (کمبود ویتامین D).