آزمایش Anti TTG (IgA) (آنزیم ضد ترانس گلوتامیناز بافتی از کلاس IgA)
تشخیص بیماری سلیاک و پایش پاسخ به رژیم فاقد گلوتن
مشخصات آزمایش
نام آزمایش: Anti TTG (IgA)
نام اختصاری: TTG IgA
نام بخش: Immunoassays – Autoimmune Diseases
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
آزمایش های مکمل: Anti-DGP IgG/IgA, Anti-EMA IgA, HLA-DQ2/DQ8
درباره بیماری سلیاک
- اختلال خودایمنی ژنتیکی ناشی از مصرف گلوتن (گندم، جو، چاودار)
- آسیب به پرزهای روده کوچک → سوء جذب مواد مغذی
- ایجاد آنتیبادی ضد tTG و ضد گلیادین → حمله خودایمنی به پرزها
علائم بیماری
- علائم گوارشی: اسهال مزمن چرب، نفخ، درد شکم، کاهش وزن، سوء تغذیه، استفراغ (کودکان)
- علائم غیرگوارشی: کمخونی، پوکی استخوان، آرتریت، آتاکسی، نوروپاتی، سردرد میگرنی، درماتیت هرپتیفرمیس، ناباروری، سقط مکرر، تاخیر رشد کودکان
موارد توصیه انجام آزمایش
- بیماران با علائم کلاسیک یا غیرکلاسیک سلیاک
- تشخیص اولیه بیماری سلیاک (حساسیت ~95٪، ویژگی ~95٪)
- پیگیری پاسخ به رژیم فاقد گلوتن (GFD)
- افراد دارای سابقه خانوادگی سلیاک
- افراد با بیماریهای خودایمنی همراه
- افراد دارای سندرمهای ژنتیکی (داون، ترنر، ویلیامز)
- افتراق از سایر اختلالات گوارشی (کرون، IBS، آلرژی گندم)
- زنان نابارور یا سقط مکرر
- کمبود انتخابی IgA (%2–3 بیماران)
- پیگیری عود بیماری (تماس مجدد با گلوتن)
آمادگی قبل از آزمایش
حداقل 6 هفته قبل از آزمایش، مصرف روزانه گلوتن ضروری است. در صورت مصرف دارو، با پزشک یا کارشناس آزمایشگاه مشورت شود.
روش انجام آزمایش
- الایزا (ELISA)
- کمی لومینسانس (CLIA)
- فلوسیتومتری مبتنی بر ذرات (Bead-Based Multiplex)
- ایمنوفلورسانس غیرمستقیم (IIF)
- ایمونوبلات (Immunoblot)
دامنه مرجع
- منفی: <15 U/mL (احتمال سلیاک بسیار پایین)
- مرزی: 15–30 U/mL (نیاز به تکرار 3–6 ماه و تستهای تکمیلی)
- مثبت قوی: >30 U/mL (احتمال قوی سلیاک)
عوامل افزایش سطح Anti TTG (IgA)
- مصرف مداوم گلوتن
- عود بیماری / رعایت نکردن رژیم فاقد گلوتن
- سلیاک رفرکتوری
- بیماریهای خودایمنی غیرسلیاک
- عفونتها و التهابهای رودهای یا کبدی
- علل ژنتیکی و سندرمی (داون، ترنر، ویلیامز)
- برخی داروها: اینترفرون-آلفا، Pembrolizumab
عوامل کاهش سطح Anti TTG (IgA)
- کمبود انتخابی IgA (%2–3 بیماران)
- شروع رژیم فاقد گلوتن قبل از آزمایش
- مراحل اولیه بیماری (پاسخ آنتیبادی ناکافی)
- برخی داروها: کورتیکواستروئیدها، آزاتیوپرین، Rituximab
- کودکان زیر ۲ سال
- اختلالات آزمایشگاهی: همولیز، لیپمیک، نگهداری نامناسب
عوامل ایجاد نتایج کاذب
نتایج مثبت کاذب:
- بیماریهای خودایمنی غیرسلیاک (دیابت نوع ۱، هپاتیت خودایمنی، لوپوس، آرتریت روماتوئید)
- بیماریهای التهابی روده (کرون، کولیت اولسراتیو)
- عفونتها: ژیاردیازیس، انتروویروسها، HIV
- بیماریهای کبدی: سیروز، هپاتیت B/C
- برخی داروها: اینترفرون-آلفا، Pembrolizumab
- سندرمهای ژنتیکی: داون، ترنر
نتایج منفی کاذب:
- کمبود انتخابی IgA (IgAD)
- رژیم فاقد گلوتن پیش از آزمایش
- مراحل اولیه بیماری
- برخی داروها: کورتیکواستروئیدها، آزاتیوپرین، Rituximab
- کودکان زیر ۲ سال
- اختلالات آزمایشگاهی: همولیز شدید، لیپمیک، نگهداری نامناسب