نام آزمایش: Black Soudan Stool (رنگ آمیزی سودان بلک مدفوع)

نام بخش: Stool Immunoassay Tests
نمونه مورد نیاز: Stool (مدفوع) تازه جمع آوری شده
این آزمایش جهت تشخیص چربی در مدفوع استفاده می‌شود و به شناسایی بیماری‌های مرتبط با سوء جذب چربی کمک می‌کند.

علل وجود چربی در مدفوع

1) اختلالات لوزالمعده (پانکراس): پانکراتیت مزمن، فیبروز سیستیک، سرطان پانکراس، نارسایی اگزوکرین پانکراس (EPI).
2) بیماری‌های کبد و صفرا: انسداد مجاری صفراوی (سنگ کیسه صفرا، تومور، التهاب مجاری صفراوی)، سیروز کبدی، کلستاز.
3) بیماری‌های روده کوچک (سوء جذب چربی): بیماری کرون، سندرم روده کوتاه، عفونت‌های انگلی (ژیاردیازیس)، رشد بیش از حد باکتری‌های روده کوچک (SIBO).
4) عوامل دیگر: مصرف داروهای کاهش وزن (اورلیستات)، جراحی‌های گوارشی (بایپس معده)، سوءتغذیه شدید.

علائم وجود چربی در مدفوع

□ مدفوع چرب، بدبو و شناور.
□ اسهال مزمن.
□ درد شکم و نفخ.
□ کاهش وزن ناخواسته.
□ کمبود ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K) با علائم: خشکی پوست، شب‌کوری، خونریزی زیاد.

موارد توصیه به انجام آزمایش

□ تشخیص استئاتوره (Steatorrhea) و افتراق انواع سوء جذب چربی.
□ بررسی اختلالات پانکراس: نارسایی اگزوکرین، پانکراتیت مزمن، فیبروز سیستیک.
□ بررسی بیماری‌های کبد و صفراوی: انسداد مجاری صفراوی، کلستاز، سیروز کبدی.
□ بررسی بیماری‌های روده کوچک: بیماری سلیاک، بیماری کرون، سندرم روده کوتاه، سوء جذب چربی ناشی از عفونت‌ها.
□ مانیتورینگ روند درمان و اثربخشی درمان.
□ افتراق بین اختلالات هضم و جذب چربی.
غربالگری در بیماران با اسهال مزمن، کاهش وزن غیرعادی، کمبود ویتامین‌های محلول در چربی.

آمادگی قبل از آزمایش

□ ناشتایی 8-12 ساعت قبل از آزمایش.
□ نمونه مدفوع صبحگاهی ترجیح داده می‌شود.
□ 3 روز قبل از آزمایش، رژیم غذایی با 80-100 گرم چربی روزانه.
□ 48-72 ساعت قبل، خودداری از: ملین‌ها، مکمل‌های روغنی، اورلیستات، آنتی‌اسیدهای حاوی منیزیم، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، مصرف زیاد آجیل و دانه‌های روغنی، غذاهای سرخ شده یا چرب.

روش انجام آزمایش

□ آماده‌سازی نمونه: مدفوع (به اندازه یک نخود) با 1-2 میلی‌لیتر سالین مخلوط می‌شود.
□ رنگ‌آمیزی: استفاده از محلول سودان بلک B.
□ انکوباسیون: لام 5-10 دقیقه در دمای اتاق.
□ بررسی میکروسکوپی: بزرگنمایی 100x (عدسی 10x و شیئی 10x).

دامنه مرجع

مقادیر نرمال:

□ نتیجه نرمال (منفی): کمتر از 50 قطره در هر میدان.
□ روش کمی 72 ساعته: <7 گرم چربی/24 ساعت.

مقادیر غیرنرمال (کیفی):

1+ مقدار کم: 50-100 قطره.
2+ مقدار متوسط: 100-500 قطره.
3+ مقدار زیاد: بیش از 500 قطره، نشانه استئاتوره بالینی.
□ روش کمی 72 ساعته: خفیف 7-15 گرم، شدید >15 گرم.

عوامل افزایش دهنده نیاز به آزمایش

□ علائم گوارشی مشخص: اسهال مزمن، مدفوع چرب و شناور، نفخ، درد شکم، کاهش وزن.
□ عوامل سوء جذب: کمبود ویتامین‌های A,D,E,K، آنمی ناشناخته، ادم محیطی.
□ بیماری‌های زمینه‌ای: پانکراتیت مزمن، فیبروز سیستیک، بیماری سلیاک، کرون، سابقه جراحی گوارشی.
□ یافته‌های آزمایشگاهی غیرطبیعی: هیپوکلسترولمی، کاهش ویتامین‌ها، چربی بالای مدفوع.
□ عوامل خطر: مصرف مزمن الکل، سابقه خانوادگی فیبروز سیستیک یا سلیاک، عفونت‌های انگلی اخیر.

عوامل کاهش دهنده نیاز به آزمایش

□ عدم وجود علائم بالینی مرتبط.
□ تشخیص قطعی از طریق تست‌های دیگر: الاستاز مدفوع، بیوپسی روده، تصویربرداری صفراوی.
□ اختلالات گذرا: اسهال حاد ویروسی، مسمومیت غذایی، مصرف موقت ملین.
□ تست‌های جایگزین مناسب‌تر: تست 72 ساعته چربی مدفوع، تست‌های سرولوژیک برای سلیاک.

عوامل ایجاد تداخل در آزمایش

1) نتایج مثبت کاذب:

□ داروها و مکمل‌ها: روغن معدنی، اورلیستات، آنتی‌اسید منیزیم، مکمل روغن ماهی، ویتامین‌های محلول در چربی.
□ رژیم غذایی نامناسب: غذاهای چرب، آجیل زیاد، روغن خوراکی زیاد.
□ عدم رعایت شرایط پیش از آزمایش: مصرف الکل، شیاف‌های روغنی.
□ اختلالات آزمایشگاهی: آلودگی نمونه، ظروف آلوده، نگهداری نادرست.

2) نتایج منفی کاذب:

□ مصرف دارو: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد اسهال.
□ اختلالات بالینی: سوء جذب اسیدهای چرب، استئاتوره متناوب.
□ اختلالات آزمایشگاهی: رنگ‌آمیزی ناکافی، زمان انکوباسیون کم، محلول تاریخ گذشته، نمونه آبکی یا قدیمی، جمع‌آوری نادرست.