نام آزمایش: BK virus DNA Quantitative (PCR) (تشخیص ژنوم ویروس BK به روش PCR)
نام بخش: Molecular Genetic
نمونه مورد نیاز: پلاسما یا سرم خون وریدی، ادرار، بافت بیوپسی شده کلیه
نمونههای مورد بررسی:
2) ادرار (ترجیحاً اول صبح) جهت تشخیص ویروری (دفع ویروس در ادرار).
3) بیوپسی کلیه (در موارد مشکوک به نفروپاتی BK).
چه زمانی انجام آزمایش توصیه میشود؟
□ تشخیص و پیگیری عفونت در گیرندگان پیوند مغز استخوان (هموراژیک سیستیت).
□ تمایز بین عفونت فعال و دوره نهفتگی ویروس (ویرمی و ویروری).
□ بررسی پاسخ به درمان (کاهش داروهای سرکوبکننده یا تجویز ضدویروس).
□ تشخیص عفونتهای دیگر در بیماران با نقص سیستم ایمنی (HIV/AIDS، شیمی درمانی).
آمادگی قبل از آزمایش:
روش انجام آزمایش:
1) روشهای مولکولی (ارجح):
□ استخراج DNA ویروس (DNA Extraction) از نمونه و خالصسازی.
□ آمادهسازی واکنش PCR با پرایمرها و پروبهای اختصاصی ژن VP1 یا T-Antigen.
□ انجام Real-Time PCR: اندازهگیری سیگنال فلورسنت و تعیین Ct Value. هرچه Ct کمتر باشد، مقدار ویروس بیشتر است.
□ کمیسازی (Quantification): محاسبه کپیهای DNA ویروس در میلیلیتر با منحنی استاندارد (Standard Curve).
2) روشهای غیرمولکولی:
□ تست آنتیژنی (Decoy Cells) برای مشاهده سلولهای آلوده در ادرار (حساسیت پایین).
□ سرولوژی (IgG/IgM) فقط برای بررسی مواجهه قبلی.
دامنه مرجع:
1) نمونه خون (ویرمی):
□ منفی: < 500 کپی/ میلیلیتر → نیاز به پیگیری ندارد.
□ حدواسط: 500–10000 کپی/ میلیلیتر → پیگیری منظم (ماهانه).
□ مثبت: > 10000 کپی/ میلیلیتر → خطر بالای نفروپاتی BK و نیاز به مداخله درمانی.
2) نمونه ادرار (ویروری):
□ منفی یا کم: < 1000 کپی/ میلیلیتر → معمولاً بیاهمیت.
□ متوسط: 1000–10000 کپی/ میلیلیتر → پیگیری همراه با آزمایش خون.
□ بالا: > 10000 کپی/ میلیلیتر → بررسی بیشتر در صورت علائم (هماچوری).
□ بسیار بالا: > 1,000,000 کپی/ میلیلیتر → نشانه عفونت فعال (به ویژه در پیوند مغز استخوان).
عوامل افزایش بار ویروسی BK:
□ داروهای ایمونوساپرسیو قوی (تاکرولیموس، مایکوفنولات موفتیل).
□ نقایص ایمنی سلولی.
□ افزایش سن.
□ سویههای ویروس با قدرت تکثیر بالا.
□ موتاسیون در ژنوم ویروس (T-antigen).
□ بار ویروسی اولیه بالا.
□ رد پیوند حاد.
□ عفونتهای همزمان (مثلاً CMV).
□ استرس متابولیک یا جراحیهای بزرگ.
□ دیابت کنترل نشده.
□ نارسایی کلیه.
□ آنتیبادیهای مونوکلونال علیه لنفوسیتها (Basiliximab).
□ مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئید.
□ شیمی درمانیهای سنگین.
عوامل کاهش دهنده بار ویروسی BK:
□ بازگشت عملکرد سیستم ایمنی (پس از درمان HIV).
□ پاسخ مناسب لنفوسیتهای T.
□ درمانهای اختصاصی: سیدوفوویر، لفلونوماید، IVIG.
□ عفونت با سویههای کمتکثیر.
□ موتاسیونهای کاهشدهنده بیماریزایی.
□ کنترل قند خون در بیماران دیابتی.
□ درمان عفونتهای همزمان.
عوامل ایجاد تداخل در آزمایش:
1) نتایج مثبت کاذب:
□ تداخلات بیولوژیکی: ذرات شبهویروسی (VLP)، عفونتهای مشابه (JC virus).
□ اختلالات آزمایشگاهی: آلودگی نمونهها، وسایل آلوده، ذرات معلق DNA ویروس، طراحی نامناسب پرایمر/پروب، نمونهبرداری نادرست، نگهداری نامناسب.
2) نتایج منفی کاذب:
□ موتاسیون در ناحیه پرایمر/پروب، بار ویروسی بسیار پایین.
□ اختلالات آزمایشگاهی: حجم ناکافی نمونه، نگهداری نامناسب، حضور مهارکننده PCR (هموگلوبین، هپارین، املاح ادرار).