هپاتیت B

نام آزمایش: HBsAg (Hepatitis B Surface Antigen)
نام فارسی: آنتی‌ژن سطحی ویروس هپاتیت B
نام اختصاری: HBsAg
نام بخش: Immunoassays – HIV & Hepatitis Panel
نمونه مورد نیاز: خون وریدی

هپاتیت B یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که کبد را درگیر می‌کند. ویروس HBV می‌تواند تا ۷ روز خارج از بدن زنده بماند و از طریق خون و مایعات بدن منتقل شود.

راه‌های انتقال

• خون و فرآورده‌های خونی
• تماس جنسی محافظت‌نشده
• انتقال از مادر به نوزاد
• وسایل آلوده (سرنگ، تیغ، مسواک)

کاربرد آزمایش HBsAg

• تشخیص عفونت حاد یا مزمن HBV
• غربالگری افراد پرخطر (کادر درمان، دیالیز، IV drug users)
• غربالگری دوران بارداری
• بررسی وضعیت ناقل بودن

آمادگی قبل از آزمایش

نیازی به ناشتایی نیست. در صورت مصرف دارو، اطلاع به پزشک یا آزمایشگاه توصیه می‌شود.

روش انجام آزمایش

• ELISA
• CLIA
• RIA

تفسیر نتایج

• منفی: < 0.05 IU/mL → عدم وجود عفونت فعال
• مرزی: 0.05 – 0.2 IU/mL → نیاز به تکرار آزمایش
• مثبت: ≥ 0.05 IU/mL → وجود عفونت HBV (حاد یا مزمن)

عوامل افزایش‌دهنده HBsAg

• فازهای فعال عفونت (Immune active / tolerant)
• فیبروز کبدی پیشرفته
• ژنوتیپ‌های B و C
• چاقی، دیابت و سندرم متابولیک
• مصرف الکل

عوامل کاهش‌دهنده HBsAg

• پاک‌سازی خودبه‌خودی ویروس
• فاز ناقل غیرفعال
• درمان با اینترفرون یا داروهای ضد HBV
• عفونت همزمان با HCV یا HIV (در برخی موارد)

تداخلات آزمایش

مثبت کاذب:

• آنتی‌بادی‌های هتروفیل
• RF بالا (فاکتور روماتوئید)
• بارداری
• واکسیناسیون اخیر
• همولیز، لیپمی یا آلودگی نمونه

منفی کاذب:

• دوره پنجره (Window Period)
• جهش‌های HBsAg
• عفونت مخفی HBV
• پدیده هوک (Hook Effect)
• نگهداری نامناسب نمونه