قند خون یک ساعته پس از مصرف گلوکز (hrs.p.p 1) یکی از تست‌های مهم جهت بررسی وضعیت متابولیسم گلوکز است و به ویژه در غربالگری دیابت بارداری و پیگیری کنترل دیابت کاربرد دارد.

دیابت بارداری برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود و معمولاً پس از زایمان بهبود می‌یابد. علت آن، تغییرات هورمونی (هورمون جفتی HPL، پروژسترون، کورتیزول) که باعث مقاومت به انسولین می‌شوند. اگر پانکراس نتواند انسولین کافی تولید کند، قند خون افزایش می‌یابد.

• چاقی (BMI ≥30)
• سابقه دیابت بارداری قبلی
• سابقه خانوادگی دیابت نوع ۲
• سن بالای ۲۵ سال
• سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)
• سابقه تولد نوزاد با وزن بیش از ۴ کیلوگرم (ماکروزومی)
• سابقه فشار خون بالا و سندرم متابولیک

• غربالگری دیابت بارداری (GDM) بین هفته‌های ۲۴-۲۸ بارداری (در زنان پرخطر ممکن است زودتر انجام شود)
• ارزیابی اختلال تحمل گلوکز (Prediabetes/Diabetes) در تست OGTT
• بررسی پاسخ به درمان در بیماران دیابتی (انسولین سریع الاثر یا مهارکننده‌های DPP-4)
• شناسایی افزایش‌های خطرناک قند خون پس از غذا (هایپرگلیسمی پس از غذا)

□ ناشتایی ۸-۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش ضروری است.
□ مشورت با پزشک در صورت مصرف دارو.
□ اطلاع به کارشناس آزمایشگاه در صورت مصرف دارو یا مکمل.

• تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT): مصرف ۷۵ گرم گلوکز در بزرگسالان غیر باردار یا ۱۰۰ گرم در پروتکل‌های GDM، نمونه‌گیری دقیقاً ۶۰ دقیقه پس از مصرف.
• تست چالش گلوکز (GCT): مصرف ۵۰ گرم گلوکز بدون ناشتایی، نمونه‌گیری پس از ۱ ساعت، غربالگری اولیه دیابت بارداری.

• افراد غیر باردار (OGTT 75 گرمی): نرمال <140 mg/dL یا <7.8 mmol/L، پیش‌دیابت 140-199 mg/dL یا 7.8-11 mmol/L، دیابت ≥200 mg/dL یا ≥11.1 mmol/L
• غربالگری دیابت بارداری: GCT 50 گرمی: نرمال <130 mg/dL، حساسیت بالا ≥140 mg/dL
  OGTT 75 گرمی: ناشتا ≥92 mg/dL، ۱ ساعت ≥180 mg/dL، ۲ ساعت ≥153 mg/dL
• کنترل پس از غذا در بیماران دیابتی: دیابت نوع ۱ و ۲: <180 mg/dL، بارداری+دیابت: <140 mg/dL

• اختلالات متابولیک: دیابت نوع ۲، پیش‌دیابت، دیابت بارداری، سندرم متابولیک
• مقاومت به انسولین: چاقی، PCOS، آکانتوزیس نیگریکانس
• هورمون‌های ضدانسولین: کورتیزول، گلوکاگون، هورمون رشد، کاتکولامین‌ها، هورمون‌های تیروئیدی
• داروها: کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد روان‌پریشی، مدرهای تیازیدی، بتابلاکرها، مهارکننده‌های پروتئاز
• سبک زندگی و تغذیه: رژیم پرکربوهیدرات، کم‌تحرکی، چاقی (چربی احشایی)

• فعالیت بدنی منظم، رژیم کم‌کربوهیدرات، کاهش وزن
• شرایط هورمونی: انسولینوم، کم‌کاری تیروئید، بیماری آدیسون
• داروها: انسولین تزریقی، سولفونیل اوره‌ها، مهارکننده‌های DPP-4، متفورمین، آگونیست‌های GLP-1
• اختلالات گوارشی: گاستروپارزی، سوء جذب گلوکز

1) نتایج مثبت کاذب:

• عفونت یا التهاب حاد، سکته یا تروما
• داروهای افزایش‌دهنده قند خون: کورتون، دیورتیک‌های تیازیدی، بتابلاکرها
• دهیدراتاسیون شدید و سیگار کشیدن قبل از نمونه‌گیری
• عدم رعایت ناشتایی، تأخیر در پردازش نمونه، استفاده از ضدانعقاد نامناسب، همولیز نمونه

2) نتایج منفی کاذب:

• کم‌خونی شدید، نارسایی کبدی
• مصرف برخی داروها: انسولین، متفورمین، سولفونیل اوره‌ها
• گاستروپارزی، اختلالات آزمایشگاهی (ذخیره‌سازی نمونه در دمای نامناسب، ورزش شدید قبل از نمونه‌گیری)