🧬 آزمایش Testosterone Test | بررسی هورمون تستوسترون
تستوسترون یک هورمون استروئیدی (آندروژن) است که در مردان و زنان نقشهای حیاتی دارد. این آزمایش میزان تستوسترون خون را اندازهگیری میکند.
📋 اطلاعات کلی آزمایش
- نام آزمایش: Testosterone Test
- بخش: هورمون شناسی
- نمونه مورد نیاز: خون وریدی (سرم، پلاسمای EDTA K3)
- آزمایش های مکمل: FSH , LH
💡 نقش تستوسترون
تستوسترون در مردان توسط بیضهها و غدد فوق کلیوی و در زنان توسط بافتهای محیطی، غدد فوق کلیوی و تخمدانها تولید میشود.
در مردان: سلامت باروری، موهای صورت و بدن، توده عضلانی و میل جنسی.
در زنان: در ترکیب با استروژن، نقش در سلامت استخوان، میل جنسی و سلامت باروری.
میزان تستوسترون در زنان حدود یک دهم میزان آن در مردان است.
🕒 چه زمانی توصیه میشود؟
- تشخیص دلایل بلوغ زودرس یا دیرهنگام در پسران
- بررسی اختلالات غدد جنسی یا هیپوفیز
- بررسی علائم کمبود تستوسترون در مردان: کاهش میل جنسی، خستگی، کاهش توده عضلانی، اختلال نعوظ، اختلال در باروری
- پیگیری درمان با تستوسترون (TRT)
- بررسی علائم افزایش تستوسترون در زنان: موهای زائد، بینظمی قاعدگی، طاسی با الگوی مردانه
- بررسی علت ناباروری در زنان
- بررسی سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- تشخیص تومورهای تخمدان در زنان
- مراقبتهای قبل و بعد از یائسگی
- تشخیص تومورهای آدرنال و اختلالات هیپوتالاموس و هیپوفیز
🔬 فاکتورهای بررسی شده در آزمایش
- تستوسترون تام (Total Testosterone): شامل تستوسترون آزاد و تستوسترون متصل به پروتئینها.
- تستوسترون آزاد (Free Testosterone): تستوسترون غیرمتصل به پروتئین، قابل استفاده توسط سلولها.
- تستوسترون متصل (Bound Testosterone): تستوسترون متصل به پروتئینهایی مانند SHBG یا آلبومین.
⚠️ آمادگی قبل از آزمایش
نیازی به ناشتایی نیست. بهتر است نمونهگیری صبحها (حدود ساعت 9) انجام شود زیرا سطح تستوسترون صبح بالاتر و بعدازظهر کمتر است.
در مورد داروهای مصرفی با پزشک یا کارشناس آزمایشگاه اطلاع دهید.
🧪 روش انجام آزمایش
- الایزا (ELISA)
- کمی لومینسنس (CLIA)
- الکتروکمی لومینسنس (ECLIA)
- الفا (ELFA)
📊 دامنه مرجع
- زنان: 15-70 نانوگرم در دسیلیتر (ng/dL)
- مردان: 300-1000 نانوگرم در دسیلیتر (ng/dL)
⬆️ عوامل افزایش دهنده تستوسترون
- تومور در غدد فوق کلیوی یا بیضهها
- بلوغ زودرس در پسران
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در زنان
- استفاده از استروئیدهای آنابولیک
- *عوارض: پرخاشگری، ایجاد آکنه، افزایش موهای زائد بدن در زنان و افزایش احتمال بیماریهای قلبی
⬇️ عوامل کاهش دهنده تستوسترون
- افزایش سن
- اختلال در عملکرد غدد هیپوفیز یا هیپوتالاموس
- آسیب و نارسایی بیضهها: ضربه، جراحی، دیستروفی میوتونیک
- بیماریهای ژنتیکی: کلاین فلتر، کالمن، پرادر-ویلی
- بیماریهای ویروسی: اوریون
- بیماریهای مزمن: دیابت، چاقی
- استرس شدید، کمخوابی
- مصرف الکل و اختلالات کلیوی در مردان
- برخی داروها: آندروژنها و استروئیدها
- *عوارض: کاهش میل جنسی، افسردگی، کاهش توده عضلانی، پوکی استخوان، خستگی
⚠️ عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش
- عوامل افزایش دهنده کاذب: استروئیدهای آنابولیک، داروهای ضد تشنج (فنیتوئین)، باربیتوراتها
- عوامل کاهش دهنده کاذب: کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون)، داروهای ضدافسردگی، اوپیوئیدها، داروهای هورمونی، داروهای شیمیدرمانی، بیماریهای مزمن، بیماریهای کبدی و کلیوی، عفونتها، کمخوابی، استرس، کمبود مواد مغذی
- سایر عوامل کاذب: آسیب یا جراحی بیضهها، گرمای طولانی، بارداری، مصرف داروهای هورمونی، MRI یا CT با مواد حاجب