نام اختصاری: سطح 4
نام بخش: Pathology
نمونه مورد نیاز: نمونه بیوپسی بافت مشکوک معده

معده یک عضو کیسه ‌ای شکل در دستگاه گوارش است که بین مری و روده کوچک قرار دارد.

□ هضم مکانیکی (توسط انقباضات عضلانی).
□ هضم شیمیایی (توسط اسید معده و آنزیم‌ ها مانند پپسین).
□ ذخیره موقت غذا و تحویل تدریجی آن به روده.

□ گاستریت (التهاب معده): درد یا سوزش سر دل، تهوع، استفراغ، احساس پری معده.
□ زخم معده (پپتیک اولسر): درد سوزشی بین وعده‌های غذایی یا شب‌ها، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه.
□ عفونت هلیکوباکتر پیلوری: درد یا سوزش معده، نفخ، کاهش اشتها، تهوع، استفراغ، آروغ مکرر و کاهش وزن بی‌دلیل.
□ سرطان معده: کاهش وزن بی‌دلیل، سیری زودرس، استفراغ مداوم.
□ ریفلاکس معده به مری (GERD): سوزش سر دل، ترش کردن، طعم تلخ در دهان.
□ فلج معده (گاستروپارزی): تهوع، استفراغ، احساس پری طولانی پس از غذا.

بیوپسی معده روشی است که نمونه‌های کوچکی از بافت معده جهت بررسی آزمایشگاهی برداشته می‌شود. این کار معمولاً در طی آندوسکوپی فوقانی (EGD) انجام می‌شود.

□ تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori): تست اوره آز، هیستوپاتولوژی و کشت باکتری.
□ بررسی التهاب معده (گاستریت): تشخیص حاد، مزمن یا آتروفیک.
□ تشخیص زخم معده: تأیید زخم و رد علل بدخیمی.
□ ارزیابی ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان: متاپلازی روده‌ای، دیسپلازی اپیتلیال، آدنوکارسینوم، لنفوم MALT.
□ بررسی بیماری سلیاک: در موارد سوء جذب و اسهال مزمن، بیوپسی دئودنوم همزمان انجام می‌شود.
□ بررسی خونریزی گوارشی: تشخیص زخم خونریزی‌دهنده و تومورهای خونریزی‌دهنده.
□ پیگیری پس از درمان H. pylori و بررسی دیسپلازی یا متاپلازی دوره‌ای.
□ بررسی بیماری‌های نادر: کرون معده، سارکوئیدوز گوارشی، آمیلوئیدوز معده.

□ ناشتا بودن ۶ تا ۸ ساعت قبل از آندوسکوپی.
□ خودداری از آب و مایعات ۲ تا ۴ ساعت قبل.
□ پرهیز از سیگار و دخانیات ۲۴ ساعت قبل.
□ قطع داروهای رقیق‌کننده خون ۳ تا ۷ روز قبل.
□ تنظیم دوز داروهای دیابت و فشار خون با تایید پزشک.
□ خودداری از الکل قبل از آزمایش.

□ بیمار روی پهلوی چپ می‌خوابد، محافظ دهان گذاشته می‌شود.
□ بی‌حسی موضعی یا آرام‌بخش تزریقی (میدازولام یا پروپوفول) داده می‌شود.
□ آندوسکوپ از دهان وارد مری و معده می‌شود.
□ بررسی معده و نمونه‌برداری با فورسپس بیوپسی (۲-۴ میلی‌متر).
□ پایان آندوسکوپی و انتقال بیمار به اتاق ریکاوری در صورت استفاده از آرام‌بخش.

1) نتایج طبیعی:
□ مخاط معده بدون التهاب قابل توجه.
□ عدم وجود عفونت هلیکوباکتر پیلوری.
□ عدم وجود سلول‌های غیرطبیعی یا نئوپلاستیک.
□ ساختار معده طبیعی، نیاز به اقدام بیشتر ندارد.2) نتایج غیرطبیعی:
□ گاستریت حاد یا مزمن با علل H. pylori، NSAIDs و الکل.
□ عفونت H. pylori: تست اوره آز، رنگ‌آمیزی اختصاصی، PCR در موارد خاص.
□ تغییرات پیش‌سرطانی: متاپلازی روده‌ای، دیسپلازی خفیف تا شدید.
□ نئوپلاسم‌ها: آدنوکارسینوم، لنفوم MALT، تومورهای استرومال (GIST).

□ علائم هشداردهنده: کاهش وزن بی‌دلیل، استفراغ خونی، ملنا، درد شدید معده، سوء‌هاضمه مقاوم به درمان.
□ یافته‌های مشکوک آزمایش یا تصویربرداری: تست مثبت H. pylori، کم‌خونی فقر آهن، ضایعه مشکوک در CT یا سونوگرافی.
□ سابقه پزشکی پرخطر: خانوادگی سرطان معده، سابقه متاپلازی یا دیسپلازی، بیماری‌های خودایمنی.
□ یافته‌های مشکوک در آندوسکوپی: زخم غیرعادی، توده یا پولیپ، التهاب شدید مقاوم به درمان.

□ علائم خفیف و قابل کنترل: سوء‌هاضمه ساده، ریفلاکس بدون علائم هشدار.
□ آزمایش‌های منفی: تست‌های تنفسی یا مدفوعی منفی H. pylori، آندوسکوپی طبیعی.
□ سن پایین و عدم عوامل خطر: زیر ۴۰ سال، بدون سابقه خانوادگی سرطان.
□ شرایط پرخطر برای بیوپسی: اختلالات انعقادی شدید، بیماران ناپایدار قلبی-تنفسی.

1) نتایج مثبت کاذب:
□ التهاب یا آسیب موقت مخاط معده ناشی از NSAIDs، الکل یا غذاهای تحریک‌کننده.
□ اشتباه پاتولوژی: نمونه کوچک یا له‌شده.
□ بقایای H. pylori مرده.
□ آلودگی نمونه با بافت غیرطبیعی مجاور.2) نتایج منفی کاذب:
□ نمونه‌برداری از ناحیه سالم.
□ توزیع ناهمگن بیماری.
□ مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک یا PPI.
□ تکنیک نامناسب پردازش نمونه.
□ خطای پاتولوژیست در نمونه کوچک یا تغییرات اولیه بیماری.