نام آزمایش: Androstendione (آندروستندیون)

نام اختصاری: Androsten

نام بخش: Immunoassays-Endocrinology

نمونه مورد نیاز: خون وریدی

آزمایش آندروستندیون سطح این هورمون آندروژنی را در خون اندازه گیری می کند. آندروستندیون عمدتاً توسط غدد فوق کلیوی (آدرنال) و تا حدی توسط تخمدان ها (در زنان) و بیضه ها (در مردان) تولید می شود. این هورمون پیش ساز تستوسترون و استروژن بوده و نقش کلیدی در بروز صفات جنسی ثانویه و تنظیم عملکرد تولید مثل دارد.

چه زمانی انجام آزمایش Androstendione توصیه می شود؟

□ تشخیص علت علائم مردانه در زنان (هیرسوتیسم، صدای کلفت، آمنوره، قاعدگی نامنظم).

□ بررسی بلوغ زودرس در پسران یا تأخیر در بلوغ.

□ تشخیص تومورهای ترشح کننده آندروژن (تومورهای آدرنال، تخمدان، بیضه).

□ نظارت بر درمان هایپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH)، سندرم کوشینگ.

□ بررسی علل ناباروری در زنان، همراه با آزمایش های DHEAS و تستوسترون.

آمادگی قبل از آزمایش:

ناشتایی به مدت 12-8 ساعت نیاز می باشد. بهترین زمان نمونه گیری، صبح زود (قبل از ساعت ۸) است، زیرا سطح هورمون در ساعت ۷ صبح به اوج می رسد. در زنان، نمونه گیری باید یک هفته قبل یا بعد از قاعدگی انجام شود. ثبت آخرین دوره قاعدگی باید انجام شود. لازم است در صورت مصرف دارو با پزشک مشورت کرده و یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع داده شود.

روش انجام آزمایش:

□ روش های مبنی بر (Immunoassays):

1) ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) 

2) رادیوایمونواسی(RIA: Radioimmunoassay)

3) کمی لومینسانس (Chemiluminescence)

□ روش های مبنی (Chromatographic Methods):

1) HPLC (High-Performance Liquid Chromatography)

2) LC-MS/MS (Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry)

ECLIA (Electrochemiluminescence Immunoassay) □

GC-MS (Gas Chromatography-Mass Spectrometry) □

دامنه مرجع:

□ سطح نرمال Androstendione:

□ افزایش سطح Androstendione:

* تومورهای آدرنال، تخمدان، بیضه.

* هایپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH).

* سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، سندرم کوشینگ.

□ کاهش سطح Androstendione:

* نارسایی تخمدان یا هیپوگنادیسم.

* یائسگی، برداشتن تخمدان (اوفورکتومی).

عوامل افزایش دهنده سطح Androstendione کدامند؟

□ تومورهای ترشح کننده آندروژن: تومورهای غده آدرنال (آدنوم، کارسینوم)، تومورهای تخمدان (تومور سلول های لایدیگ یا آرنابلاستوما) در زنان، تومورهای بیضه در مردان.

□ هایپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH): نقص آنزیم های مرتبط با سنتز کورتیزول (کمبود ۲۱-هیدروکسیلاز).

□ سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS): افزایش فعالیت آنزیم های تولید کننده آندروژن در تخمدان ها.

□ سندرم کوشینگ: افزایش ترشح کورتیکوتروپین (ACTH)  و یا مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئیدها.

□ داروهای محرک ترشح آندروژن ها: کورتیکوتروپین (ACTH)، کلومیفن (در درمان ناباروری).

□ مکمل های هورمونی غیرمجاز: استفاده از استروئیدهای آنابولیک یا DHEA.

□ بارداری: افزایش موقتی آندروستندیون به علت تغییرات هورمونی.

□ استرس شدید: تحریک غدد آدرنال و ترشح آندروژن ها.

□ چاقی و مقاومت به انسولین: افزایش تبدیل آندروستندیون به تستوسترون در بافت چربی.

□ بلوغ زودرس در کودکان: به خصوص در پسران.

عوامل کاهش دهنده سطح Androstendione کدامند؟

□ نارسایی غده آدرنال: بیماری آدیسون (کاهش تولید هورمون های آدرنال).

□ نارسایی تخمدان یا بیضه: سندرم ترنر، یائسگی زودرس، هیپوگنادیسم.

□ کم کاری غده هیپوفیز (هیپوپیتوئیتاریسم): کاهش ترشح ACTH و اختلال در عملکرد آدرنال.

□ برخی داروها: کورتیکواستروئیدها (دگزامتازون، پردنیزولون)، داروهای ضدآندروژن، قرص های ضد بارداری ترکیبی (OCPs).

□ یائسگی: کاهش طبیعی تولید آندروستندیون در تخمدان ها.

□ سالمندی: کاهش تدریجی عملکرد غدد آدرنال، تخمدان – بیضه.

عوامل ایجاد کننده تداخل در آزمایش Androstendione چه هستند؟

1) عوامل ایجاد کننده نتایج مثبت کاذب:

□ مکمل های DHEA، استروئیدهای آنابولیک، مصرف بیوتین (ویتامین B7) در دوزهای بالا.

□ هیپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH) یا تومورهای آدرنال.

□ واکنش متقاطع (Cross-reactivity) با هورمون های مشابه مانند DHEA-S، تستوسترون یا ۱۷-هیدروکسی پروژسترون.

□ وجود آنتی بادی های هتروفیل یا فاکتور روماتوئید در نمونه بیمار.

□ تغییرات روزانه (Diurnal variation) سطح آندروستندیون (سطح این هورمون معمولاً صبح ها بالاتر است).

□ استرس و یا ورزش شدید قبل از آزمایش.

□ اضافه وزن و چاقی.

2) عوامل ایجاد کننده نتایج منفی کاذب:

□ برخی داروها: کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد هورمونی (مهارکننده های آروماتاز).

□ نارسایی کبد یا کلیه.

□ تومورهای آدرنال با ترشح دوره ای.

□ نمونه گیری در زمان غیرفعال بودن تومور.

□ غلظت بسیار بالای هورمون اثر هوک (Hook effect).