🧪 آزمایش Anti Glutamate Receptor (type NMDAR) (آنتی بادی ضد رسپتور گلوتامات)
نام اختصاری: Anti Glutamate Receptor(t)
نام بخش: Immunoassays-Endocrinology
نمونه مورد نیاز: مایع مغزی – نخاعی (CSF)، خون وریدی
آزمایش های تکمیلی: تصویربرداری مغزی (MRI)، الکتروانسفالوگرافی (EEG)
🔬 توضیحات
آنتی بادی های ضد رسپتور NMDA، اتوآنتی بادیهایی هستند که علیه زیرواحدهای NR1 و NR2A/B رسپتور NMDA تولید میشوند. این آنتی بادیها در بیماریهای خودایمنی CNS مانند انسفالیت ضد NMDA، صرع، لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) و اختلالات روانپزشکی مثل اسکیزوفرنی مشاهده میشوند. اتصال این آنتی بادیها به رسپتورهای NMDA عملکرد آنها را مختل کرده و منجر به آسیب عصبی، اختلال در یادگیری، حافظه و هماهنگی حرکتی میشود.
📌 چه زمانی انجام آزمایش توصیه میشود؟
- تشخیص انسفالیت ضد NMDA با علائمی مانند روانپریشی، تشنج، حرکات غیرارادی و اختلالات اتونوم
- تشخیص لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) با علائم عصبی-روانپزشکی (14%-35% بیماران)
- تشخیص تومورهای مرتبط مانند تراتوم تخمدان در 60% بیماران مبتلا به انسفالیت ضد NMDA
- بررسی مکانیسمهای بیماریهای عصبی: فعالسازی بیش از حد رسپتورها و افزایش Ca²⁺ داخل سلولی
- تشخیص صرع مقاوم یا پارشیال مداوم
- بررسی اختلالات روانپزشکی: 10% بیماران اسکیزوفرنی یا مانیا
- پیگیری پاسخ به درمان: کاهش تیتر آنتی بادی پس از IVIG، پلاسمافرز یا جراحی تومور
⚠️ علائم بالینی
- اختلالات خودمختار: ناپایداری فشار خون، بینظمی ضربان قلب
- علائم روانپزشکی: هذیان، توهمات شنیداری و بینایی، بیقراری
- علائم عصبی: تشنج، دیسکینزی، اختلالات هوشیاری
- نقص شناختی: کاهش حافظه کوتاهمدت و تمرکز
🧷 آمادگی قبل از آزمایش
نیازی به ناشتایی نیست. در صورت مصرف دارو، با پزشک مشورت کرده یا به کارشناس آزمایشگاه اطلاع دهید.
⚙️ روش انجام آزمایش
- پونکسیون کمری جهت جمعآوری CSF
- Cell-Based Assay (CBA)
- Immunofluorescence Assay (IFA)
📊 دامنه مرجع
- مثبت: تیتر ≥1:10 در CSF یا خون همراه با علائم عصبی-روانپزشکی
- منفی: عدم وجود آنتی بادی ضد NMDAR
- کاهش تیتر پس از درمان: نشاندهنده پاسخ موفق به ایمونوتراپی
📈 عوامل افزایشدهنده
- تومورهای مرتبط: تراتوم تخمدان یا بیضه، تومورهای نورواندوکرین
- بیماریهای خودایمنی عصبی: انسفالیت ضد NMDA، SLE
- عفونتها و التهابهای سیستمیک: ویروسی یا باکتریایی
- اختلالات روانپزشکی: اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی
📉 عوامل کاهشدهنده
- ایمونوتراپی: پردنیزولون، پلاسمافرز
- برداشتن تومور: جراحی تراتوم تخمدان
- داروهای سرکوبکننده ایمنی: ریتوکسیماب (ضد CD20)
- پاسخ به درمان در فاز حاد: کاهش تیتر آنتیبادی در CSF یا سرم
⚡ عوامل ایجاد تداخل
- نتایج مثبت کاذب: مننژیت عفونی، MS، لوپوس، واکنش متقاطع با ویروسها یا آنتیژنهای توموری، آلودگی نمونه، روشهای آزمایشگاهی قدیمی
- نتایج منفی کاذب: داروهای سرکوبکننده ایمنی، زمان نامناسب نمونهگیری، تخریب نمونه
🔗 برای اطلاعات بیشتر و منابع علمی میتوانید به
مقاله NCBI درباره Anti-NMDAR Encephalitis
مراجعه کنید.