🧬 Progesterone Test (آزمایش پروژسترون)
نام آزمایش: Progesterone (Prg)
بخش: هورمونشناسی
نمونه مورد نیاز: خون وریدی
آزمایشهای مکمل: Estradiol, AMH, LH, FSH, hCG
🔍 پروژسترون چیست؟
پروژسترون عمدتاً توسط تخمدانها (پس از تخمکگذاری از جسم زرد) و در بارداری توسط جفت تولید میشود. این هورمون با
توقف رشد آندومتر و آمادهسازی رحم برای لانهگزینی، نقش محوری در باروری دارد. در چرخههای ۲۸ روزه، اوج پروژسترون معمولاً حوالی روز ۲۱ است
(۷ روز پیش از قاعدگی بعدی).
📅 چه زمانی انجام آزمایش پروژسترون توصیه میشود؟
- ✔️ بررسی تخمکگذاری و شانس باروری
- ✔️ ارزیابی اختلالات قاعدگی، لکهبینی و آمنوره
- ✔️ پیگیری روند بارداری و سنجش خطر سقط
- ✔️ بررسی PCOS و برخی اختلالات غدد فوقکلیوی
- ✔️ کمک به تشخیص برخی تومورها/کیستهای تخمدان
🧪 آمادگی و زمانبندی انجام تست
- ✔️ ناشتایی لازم نیست.
- ✔️ زمان تست بر اساس هدف: برای ارزیابی تخمکگذاری، روز ۲۱ چرخه ۲۸ روزه یا ۷ روز قبل از قاعدگی بعدی.
- ✔️ در چرخههای نامنظم: میتوان سنجش هفتگی تا شروع قاعدگی انجام داد.
- ✔️ مصرف داروهای هورمونی را با پزشک/آزمایشگاه مطرح کنید.
- ✔️ بهتر است حداقل ۲ ساعت بعد از بیدارشدن انجام شود.
🔧 روشهای سنجش
- □ ELISA
- □ CLIA
- □ ECLIA
- □ ELFA
📈 دامنههای مرجع (ng/mL)
| مرحله/وضعیت | دامنه مرجع |
|---|---|
| فاز فولیکولار | < 1 |
| فاز لوتئال | 5 – 20 |
| دوران بارداری | 10 – 290 |
افزایش: بارداری، کیست/تومورهای تخمدان یا غدد فوقکلیوی. |
کاهش: اختلالات تخمکگذاری، نارسایی تخمدان، خطر سقط.
📌 علائم کمبود پروژسترون در زنان
تحریکپذیری، اضطراب، افسردگی، ورم/نفخ، حساسیت پستان، گرگرفتگی، خشکی واژن، بیخوابی، افزایش وزن، کاهش میل جنسی،
قاعدگیهای نامنظم یا سنگین، اختلال تخمکگذاری، ناباروری و سقط مکرر.
⤴️ عوامل افزایشدهنده سطح پروژسترون
- بارداری (تولید جفت)
- فاز پس از تخمکگذاری (Corpus Luteum)
- داروهای هورمونی (قرصهای جلوگیری، درمانهای کمکباروری)
- کیست جسم زرد، هیپرپلازی مادرزادی آدرنال
- تومورهای ترشحکننده هورمون (تخمدان/آدرنال)
- استرس شدید و مزمن
⤵️ عوامل کاهشدهنده سطح پروژسترون
- عدم تخمکگذاری (مانند PCOS)
- نارسایی تخمدان/یائسگی زودرس
- گالاکتوره–آمنوره، هیپوگنادیسم
- سقط جنین، بارداری ناموفق/خارج رحمی
- کمکاری تیروئید، استرس و سبک زندگی ناسالم
- داروها: ضد پروژسترون (میفپریستون)، شیمیدرمانی، برخی آنتیبیوتیکها
⚠️ تداخلات آزمایش
افزایش کاذب: مصرف مکمل/کرمهای پروژسترون، قرصهای هورمونی، درمانهای کمکباروری، بارداری، کورتیکواستروئیدها.
کاهش کاذب: میفپریستون و برخی داروها، زمانگیری نامناسب (اندازهگیری در فاز فولیکولار بهجای لوتئال)، سبک زندگی ناسالم، افزایش سن/نزدیکی به یائسگی، هیپرپرولاکتینمی، PCOS/نارسایی تخمدان.