short child

ویژه پزشکان

 

 

قد کودک بایستی به طور دقیق بر اساس منحنی های استاندارد رشد سنجیده شود. برای تشخیص کوتاه قدی علاوه بر انجام آزمایشات موردنیاز تعیین سن استخوانی کودک هم اهمیت بسزائی دارد که با یک رادیوگرافی ساده از استخوان های مچ دست (دست چپ) سن استخوانی تعیین می شود که نشان دهنده سن بیولوژیک واقعی کودک است.

 

علل و عوامل موثر بر کوتاهی قد و راه های تشخیص:

 

·    کوتاهی قد ژنتیکی: در این حالت سرعت رشد کودک در سال طبیعی است و سن استخوانی نسبت به سن تقویمی عقب نیست.ژنتیک مهم ترین عامل در بروز این مسئله می باشد. به طوریکه 59% کودکانمیانگین قد پدرومادر را خواهند داشت و فقط 9% ممکن است کوتاه تر یا بلندتر از پدر و مادر خود باشند. کوتاهی قد ممکن است به نوع تولد کودک مرتبط باشد.

·    تاخیر سرشتی در رشد: این افراد از سن دو سالگی به بعدکوتاهی قد پیدا می کنند که سرعت رشد آن ها در سال طبیعی است ولی سن استخوانی عقب تر است که البته بعد از مرحله بلوغ با تاخیر به حد ژنتیکی قد خود می رسند.

 

 

بیماری های موثر بر کوتاهی قد:

 

 

 

·        بیماری های کلیوی ( تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی RFT))

 

·        بیماری های کبدی ( تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی LFT))

·        کم کاری تیروئید (تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی TFTشامل FT4, T4, TSH)

·        راشیتیسم (تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی PTH, VitD3, ca, ph, Alp)

·        دیابت قندی با کنترل ضعیف و یا دیابت بی مزه ( تشخیص: انجام تست های پنل دیابت(

·        سندرم ترنر فقط در فرزندان دختر به علت کمبود کروموزوم X(تشخیص: انجام کاریوتایپ)

·    کم خونی مدیترانه ای (تشخیص: انجام CBCبرای بررسی آنمی و انجام ESRبرای بررسی بیماری های التهابی مزمن)

·        سوء تغذیه ( تشخیص: اندازه گیری ترکیباتی مانند آهن، روی ، ید، ترانسفرین و ...)

·    بیماری های التهابی دستگاه گوارش مانند سلیاک (تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی Anti Gliadin IgG(AGA),Anti Endomesial immunoglubin A(AEA), Transglutaminase IgG(ATG, Anti TTG)و همچنین تشخیص بررسی کم خونی و سطح ca, Feو اسید فولیک در بدن و در انتها بیوپسی

·    مشکلات غدد هیپوتولاموس و هیپوفیز (تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی ACTH, ADH,، کورتیزول و گنادوتروپین ها( هورمون های محرک ترشح هورمون جنسی به همراه MRI)

 

بلوغ زودرس نیز از جمله مواردی است که می تواند موجب کوتاهی قد شود؛ چون امروزه سن بلوغ در دخترها کاهش پیدا کرده و از طرفی رشد قدی تا 6ماه الی 1سال بعد از اولین عادت ماهیانه ادامه دارد و پس از آن غضروف های رشد بسته می شوند. همچنین از آنجا که بلوغ با نسج چربی زیرپوستی نسبت مستقیمی دارد، هرچه کودک چاق تر باشد بلوغ زودتر صورت گرفته و رشد قدی متوقف خواهد شد.

 

امروزه سن بلوغ به  5سال و حتی کمتر رسیده است، بنابراین والدین می بایست پیش از رسیدن به سن بلوغ و عادت ماهیانه فرزند دخترشان را تحت مداوا قرار دهند تا با به تاخیر انداختن بلوغ، فرصتی برای رشد آن ها فراهم آورند. البته در پسران رشد قدی با شروع دوران بلوغ افزایش یافته و گاه تا 16-11سالگی ادامه می یابد.

تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی مرتبط با هورمون های دوران بلوغ FSH, LH, Estradiol, Progestron, Prolactin, Testosterone، رادیوگرافی و  MRI

 

بیماری سیستیک فایبروزیس(CF)از آن جایی که منجر به انسداد مجاری لوزالمعده و مانع رسیدن آنزیم های گوارشی به درون روده می شود، در نتیجه سوءهاضمه، سوءجذب و ایجاد اختلال در رشد و تکامل بیمار می تواند باعث کوتاهی قد شود.

تشخیص: انجام تست عرق Sweat analysis

 

کمبود هورمون رشد: که برای بررسی اختلالات غده هیپوفیز و هورمون رشد می باشد.

 تشخیص: انجام تست های آزمایشگاهی GH, IgF1, IgF, BP3تشخیص کمبود هورومون رشد نیازمند اندازه گیری تست IgFBP3می باشد.

 

اندازه گیری GHبه یکی از روش های زیر قابل انجام می باشد:

 

·    تست دینامیک  GH Stimulation with Clonidinکه جهت بررسی کفایت هیپوفیز در ترشح هورمون رشد در افراد کوتاه قد می باشد. به دنبال یک شب ناشتایی پس از مصرف داروی خوراکی کلوندین در زمان های 0 ،30،60،50،120، خونگیری به عمل آمده و GHاندازه گرفته می شود. میزان مصرف دارو μ4به ازای هر Kgوزن بدن می باشد

·    تست دینامیک GH stimulation with L Dopa+ Propanolol جهت بررس کفایت هیپوفیز در ترشح هورمون رشد در افراد کوتاه قد می باشد. به دنبال یک شب ناشتایی، ابتدا 2ساعت قبل از مصرفخوراکی قرصL-Dopa، تجویز خوراکی قرص پروپونانول به میزان 1mgبه ازای هر kgوزن بدن انجام شده و میزان GHدر زمان های 0 ،1 ،2و 3ساعت پس از مصرف L-Dopaاندازه گیری شود

·    تست دینامیکGH 20 min after exercise این تست به دنبال یک شب ناشتایی انجام می گردد. جهت انجام ابتدا GHبازال را اندازه گیری نموده و سپس به بیمار توصیه می شود تا 20دقیقه حرکات بدنی و ورزش انجام داده و دوباره نمونه گیری شده و GHاندازه گیری می شود.

 

 

هیپوگنادیسم که به معنی کاهش فعالیت غدد جنسی می باشد و عوارضی در پی دارد که در برخی موارد باعث کوتاهی قد می شود.تشخیص: اندازه گیری هورمون های Estradiol, Testos, LH, FSHویا آزمایش دینامیک GnRh analogue Test(Nafareline) جهت تشخیص هیپوگنادیسم مرکزی، زمانی که تست GnRh طبیعی است، می توان استفاده نمود.

 

 

 

 

 

 

بیماری های دیگری مانند نارسائی قلبی، بیماری مزمن ریوی، مصرف کورتون و اختلالات رشد داخل رحمی هم می توانند در کوتاهی قد موثر باشند.